•  
     
  •  
     
  •  
     
LIÊN KẾT WEBSITE

Hoạt động nghiên cứu pháp luật hình sự

20/10/2017
Tư pháp hình sự là lĩnh vực nghiên cứu đóng vai trò quan trọng của khoa học pháp lý nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng và thực hiện chính sách hình sự của Nhà nước ta qua mỗi giai đoạn cách mạng. Chính vì vậy, lĩnh vực tư pháp hình sự luôn được Viện Luật học thuộc thuộc Ủy ban Khoa học xã hội trước kia cũng như Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam hiện nay luôn quan tâm và tổ chức nghiên cứu rất cơ bản và nghiêm túc.

Trải qua 50 năm ra đời và phát triển, hoạt động nghiên cứu tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và pháp luật đã đạt được những thành tựu đáng tự hào đóng góp vào sự phát triển của khoa học pháp lý nước nhà cũng như thực tiễn xây dựng và thực hiện pháp luật trong lĩnh vục tư pháp hình sự, phòng ngừa tội phạm bảo vệ con người, bảo vệ xã hội và chế độ xã hội chủ nghĩa.

1. Thành tựu trong nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và Pháp luật từ 1967 đến nay

 Nhiệm vụ nghiên cứu tư pháp hình sự được đặt ra từ năm 1959, khi mà Tổ luật học thuộc Ủy ban Khoa học xã hội nhà nước được thành lập. Nó được thể hiện rõ hơn trong Nghị định của Hội đồng Chính phủ Số 117- Cp ngày 31 tháng 7 năm 1967 Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Ủy ban KHXH Việt Nam, trong đó chỉ rõ nghiên cứu các vấn đề lý luận về luật học trong đó có luật hình sự; phối hợp với các cơ quan giảng dạy và truyền bá những kiến thức pháp luật, phối hợp với Bộ Đại học và các cơ quan có liên quan để bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ cán bộ nghiên cứu và giảng dạy luật học, mở rộng hợp tác quốc tế trước hết với các nước xã hội chủ nghĩa về nghiên cứu luật học…. Để thực hiện nhiệm vụ đó, công tác tổ chức nghiên cứu pháp luật nói chung và tư pháp hình sự nói riêng cũng được kiện toàn. Cùng với việc nâng cấp Tổ Luật học thành Viện luật học, phân tổ Hình sự được tổ chúc thành Phòng Hình sự. Kể từ đây, Phòng Hình sự có điều kiện tiếp tục thực hiện tốt hơn vai trò tập hợp lực lượng nghiên cứu, định hướng tổ chức nghiên cứu tư pháp hình sự một cách bài bản và hiệu quả hơn.

Trong những năm đầu Viện Luật học mới thành lập lĩnh vực nghiên cứu Tư pháp hình sự đã có đóng góp quan trọng trong xây dựng cơ sở lý luận cho việc chỉ đạo dường lối xét xử của ngành Tòa án thời kỳ đó bằng các bài nghiên cứu về luật hình sự, luật tố tụng hình sự rất có giá trị của Luật gia Phạm Văn Bạch Chánh án Tòa án nhân dân kiêm Viện trưởng Viện Luật học công bố bố trên Tập san Tòa án nhân dân. Những vấn đề lý luận được đặt ra và giải quyết trong các công trình này được cụ thể hóa trong văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật trong công tác xét xử của ngành Tòa án lúc đó. Thậm chí, có quan điểm về đường lỗi xét xử, giải thích pháp luật hình sự vẫn có giá trị áp dụng trong hoạt động xét xử hiện nay.

Cũng trong thời gian này, Viện Luật học cũng thu hút được rất nhiều chuyên gia nghiên cứu lĩnh vực tư pháp hình sự tham gia công tác nghiên cứu như các luật gia Lê Kim Quế, Võ Thọ, Ngô Hướng Đàm, Phạm Thái…

Sau khi Hiến pháp 1959 được ban hành, hệ thống pháp luật trong đó có pháp luật hình sự ở miền Bắc XHCN được quan tâm xây dựng. Đây là cơ hội để lĩnh vực nghiên cưu tư pháp hình sự của Viện luật học phát huy khả năng, thế mạnh của mình trong việc phục hoạt động xây dựng pháp luật. Các cán bộ nghiên cứu của Viện luật học đã có nhiều bài viết đối với cơ quan lập pháp để ban hành nhưng đạo luật quan trọng trong lĩnh vực tư pháp hình sự như: Pháp lệnh trừng trị các tội phản cách mạng (1967); Pháp lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản công dân (1970). Đặc biệt từ năm 1972 Viện luật có tạp chí Luật học. Đây là diễn đàn để các công trình nghiên cứu về tư pháp hình sự của các nhà khoa học trong và ngoài Viện Luật được công bố. Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như: “Trách nhiệm hình sự trong quản lý kinh tế XHCN” của Gs Nguyễn Niên (Tạp chí Luật học số 1/1970); “Về kỹ thuật xây dựng Bộ luật hình sự” của Võ Thọ (Tạp chí Luật học số 2/1970). Đặc biệt là 2 công trình của trình mang tính lý luận và  giá trị thực tiễn cho hoạt động lập pháp cũng như áp dụng pháp luật rất cao của Đào Trí Úc: Lý luận định tội danh và một số vấ đề kỹ thuật xây dựng Bộ luật hình sự ở nước ta (Tạp chí Luật học số 4/1976) và “vấn đề thủ tục tố tụng hình sự và ý nghĩa của nó đối với việc xây dựng Bộ luật TTHS ở nước ta” (Tạp chí Luật học số 4/1976). Cùng với một số bài viết của các nhà khoa học của Viện đã đóng góp quan trọng tạo nền tảng lý luật cho việc xây dựng pháp luật hình sự và tố tụng hình sự ở Việt thời kỳ này. Với đóng góp như vậy, nhiều nhà khao học đàu ngành trong lĩnh vực tư pháp hình sự của Viện luật được tham gia vào ban soạn thảo 2 đạo luật quan trọng của nước trong lĩnh vực tư pháp hình sự đó là Bộ luật Hình sự 1985 và Bộ luật TTHS 1989. Trong đó, GS Viện trưởng Nguyễn Ngọc Minh tham gia với tư cách Phó trưởng ban dự thảo. Các nhà kho chọc khác như: Đào Trí Úc, Nguyễn Mạnh Kháng, Phạm Hồng Hải tham gia với tư cách thành viên các tiểu ban xây dựng Dự thảo.  Những ý kiến đóng góp về mặt khoa học của các nhà khoa học Viện Luật ở các diễn đàn của Ủy ban Pháp luật của Quốc hội và khác nhau được đánh giá rất cao và được tiếp thu đưa vào nội dung của hai Bộ luật quan trọng này. Có thể nói, Viện Luật học đã có những đóng góp rất quan trong trong việc xây dựng Bộ luật Hình sự 1985 và Bộ luật TTHS 1989.

Để triển khai Bộ luật Hình sự 1985 và Bộ luật TTHS 1989, việc nghiên cứu tư pháp hình sự được tập trung vào nhiệm vụ làm sáng tỏ nội dung, tinh thần của hai Bộ luật này nhằm làm giàu lý luận về tư pháp hình sự cũng như làm cơ sở cho việc áp dụng chúng trong thực tiễn. Công trình đầu tiên phải kể đến đề cập đến BLHS 1985 là cuốn: Những vấn đề lý luận cơ bản về tội phạm trong luật hình sự Việt Nam” do PGS Nguyễn Niên và các nhà khoa học của Phòng nghiên cứu Pháp luật Hình sự. Trong công trình này, khái niệm Tội phạm và các vấn đề có liên quan đến được nghiên cứu và trình bày một cách đầy đủ, toàn diện và sâu sắc nhằm giải thích cơ sở lý luận của quy định về Tội phạm trong BLHS 1985. Công trình này không chỉ có giá trị tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy tư pháp hình sự mà còn có giá trị đối với cả những người áp dụng pháp luật hình sự trong các cơ quan tư pháp. Ngoài ra, GS Nguyễn Ngọc Minh đã công bố một số công trình nghiên cứu về pháp luật Tố tụng hình sự trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật như: “Tư duy mới qua Dự  thảo Bộ luật TTHS”, “Mộ số vấn đề cụ thể trong luật Tố tụng hình sự nước ta”. Những công trình này thật sự có gí trị đối với khoa học pháp lý tố tụng hình sự, thực tiễn xây dựng và thực thi pháp luật tố tụng hình ở nước ta.

Hoạt động nghiên cứu tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và Pháp luật thực sự khởi sắc trên các tất cả các phương diện: tổ chức nghiên cứu, nguồn nhân lục, tinh thần nghiên cứu và đặc biệt kết quả nghiên kể từ đầu những năm 1990 của thế kỷ trước. Thời điểm đó cùng với sự đổi mới tư duy của Đảng trong nghiên cứu khoa học nói chung và khoa học pháp lý nói riêng, sự ra đời của Hiến pháp 1992 và đặc biệt đội ngũ khoa học nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và pháp luật được bổ sung dồi dào về số lượng, đang độ chính của tài năng và nhiệt huyết khiến hoạt động nghiên cứu tư pháp hình sự h được những kết quả đáng tự hào. Về nhân lực, lực lượng nghiên cứu tư pháp hình sự có TSKH Đào Trí Úc- chuyên gia đầu ngành của Việt Nam về tư pháp hình sự, Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật (từ năm 1989), cùng với đội ngũ các nhà khoa học được đào tạo đại học, sau đại học ở Liên Xô và Đông Âu  như: PTS Võ Khánh Vinh, PTS Phạm Hồng Hải, PTS Nguyễn Mạnh Kháng, Hồ Sĩ Sơn, Phạm Văn Tỉnh….đã xây dựng Phòng  Tư pháp Hình sự trở thành một  đơn vị đầu ngành ở Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu Tư pháp Hình sự. Các công trình nghiên cứu tư pháp hình sự tiêu biểu trong thời gian này có thể kể đến các công trình sau: “Tội phạm học, Luật Hình sự và Tố tụng hình sự”- chủ biên TSKH Đào Trí Úc và các chuyên gia đầu ngành về tư pháp hình sự của Viện nhà nước và Pháp luật cũng như của Việt Nam tham gia biên soạn. Với cách tiếp cận tư pháp hình sự như hệ thống gồm không chỉ pháp luật hình sự mà còn các bộ phận quan trọng cấu thành nên nó là Tội phạm học, luật Tố tụng hình sự, đây thực sự là công trình có hàm lượng khoa học rất cao có giá trị định hướng, phương pháp luận cho nghiên cứu tư pháp hình sự và tài liệu quan trọng không chỉ cho nghiên cứu, giảng dạy mà còn cho cán bộ làm công tác thực tiễn. Nói đến thành tựu của nghiên cứu Tư pháp hình sự giai đoạn này không thể không kê đến cuốn: Mô hình lý luận về Bộ luật hình sự Việt Nam (Phần chung) do TSKH Đào Trí Úc chủ biên với sự tham gia của đội ngũ nhà khọc đầu ngành trong và ngoài Viện Nhà nước và Pháp luật như: PTS Võ Khánh Vinh, PTS Phạm Hồng Hải, PTS Nguyễn Mạnh Kháng, PTS Trần Văn Độ, PTS Trần Đình Nhã…. Đóng góp nổi bật của công trình này đó chính là nó đưa ra phương pháp nghiên cứu luật hình sự rất hiện đại chưa từng áp dụng ở Việt Nam cho đến thời điểm đó lấy nội dung các điều luật của Bộ luật hình sự 1985 làm xuất phát điểm. Công trình này đã tiến hành phân tích những vấn đề khoa học cụ thể, nhưng quan điểm học thuật những kinh nghiệm của thực tiễn giải quyết vụ án hình sự ở Việt Nam. Đồng thời, trên cơ sở lý luận về khoa học luật hình sự, công trình này giải thích, soi sáng từng quy phạm phám luật, từng chế định của luật hình sự Việt Nam. Phương pháp này được Viện Pháp luật Mỹ sử dụng trong công trình Mô hình luật hình sự năm 1962, Viện Nhà nước pháp luật thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Liên Xô năm 1967; Ở Pháp trong công trình Dự thảo Sơ bộ Bộ luật hình sự (Avant-Project de code pénal).

Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước bắt đầu từ những năm 80 của thế kỷ trước đặt ra những nhiệm vụ quan trọng cho việc cải cách pháp luật nói chung cũng như pháp luật trong lĩnh vực tư pháp và tổ chức, hoạt động của các của các cơ quan tư pháp nó riêng nhằm đáp ứng đòi hỏi của tình hình mới. Nắm được xu hướng này, Viện Nhà nước và pháp luật là cơ sở nghiên cứu đầu tiên nghên cứu về Cải cách tư pháp trong đó có cải cách tư pháp hình sự. Kết quả của hoạt động nghiên cứu này là Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã số A8; “Cải cách tư pháp- Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do GS.TSKH Đào Trí Úc làm chủ nhiệm. Đề tài này được thực hiện trong 3 năm (189-1991). Công trình này đã làm rõ nội hàm của khái niệm hệ thống tư pháp trong đó có tư pháp hình sự; đánh giá hiệu quả của hoạt động tư pháp nước ta trong thời gian qua và bước đầu đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp. Công trình này được đánh giá cao và được thực tiễn kiểm nghiệm, có giá trị cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng Chiến lược Cải cách tư pháp ở Việt Nam sau này.

Những năm 90 của thế kỷ trước là thời kỳ mà nghiên cứu về tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và Pháp luật khởi sắc nhất và kết quả là hàng loạt các công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này dưới sự chủ biên của GS.TSKH Đào Trí Úc được công bố. Đó là các công trình: “Những vấn đề lý luận của việc đổi mới pháp luật hình sự trong giai đoạn hiện nay (NXB. Công an Nhân dân, Hà Nội 1994); “Tội phạm học, Luật Hình sự, Luật Tố tụng hình sự Việt Nam” (NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1994), “Những vấn đề lý luận cơ bản về Nhà nước và Pháp luật” (NXB. Chính trị quốc gia, Hà Nội 1995). Những công trình nghiên cứu cơ bản về lý luận tư pháp hình sự này có giá trị rất lớn trong việc hoàn thiện pháp luật về tư pháp hình sự ở Việt Nam đặc biệt là việc xây dựng Bộ luật Hình sự 1999 và Bộ luật TTHS năm 2003.

Ngoài những công trình chung của Viện về Tư pháp hình sự, các nhà khoa học còn công bố các công trình nghiên cứu của riêng mình về lĩnh vực này. Ví dụ công trình nghiên cứu chuyên khảo: Luật hình sự Việt Nam- Phần chung, Quyển 1” của GS.TSKH Đào Trí Úc, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội năm 2000, , “Nguyên tắc công bằng trong luật hình sự Việt Nam của GS, TS Võ Khánh Vinh NXB. Công an Nhân dân năm 1994, “Bảo đảm quyền bào chữa của người bị buộc tội” và Mô hình lý luận của Bộ luật Tố tụng hình sự (Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội năm 200)  của PGS.TS Phạm Hồng Hải, Nxb. Công an Nhân dân, Hà Nội năm 2003). Để kịp thời cung cấp luận cứ khoa học cho việc ban hành Chiến lược cải cách tư pháp của Bộ chính trị, các nhà khoa học trong và ngoài Viện Nhà nước và pháp luật dưới sự chỉ đạo của GS.TSKH Đào Trí Úc đã công bố công trình “Hệ thống tư pháp và cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay” (Nxb. Khoa học xã hội- 2002), Nguyên tắc nhân đạo trong luật hình sự Việt Nam của PGS.TS Hồ Sĩ Sơn NXB. Tư pháp năm 2009, Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2009 (sửa đổi) do TS Trần Văn Biên- Ths Đinh Thế Hưng đồng chủ biên , Nxb. Lao động năm 2010. Bình luận khoa học Bộ luật TTHS năm 2015, TS Trần Văn Biên, Ths Đinh Thế Hưng đồng chủ biên NXB. Hồng Đức 2016….

Thành tựu trong nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và pháp còn phải kể đến các đề tài nghiên cứu khao học các cấp về tưu pháp hình sự như các đề tài , nhiệm vụ cấp cấp Bộ: “Cải cách tư pháp ở Việt Nam- Những vấn đề lý luận và thực tiễn”; đề tài “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đấu tranh phòng chống các tệ nạn xã hội” do GS.TSKH Đào Trí Úc làm chủ nhiệm; đề tài Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng pháp luật về thi hành án hình sự ở nước ta do PGS.TS Nguyễn Mạnh Kháng làm chủ nhiệm; nhiệm vụ cấp Bộ “Tổng quan về cải cách tư pháp năm 2014” do PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hương làm chủ nhiệm…Bên cạnh đó, thời gian gần đây, các cán bộ nghiên cứu của Phòng tư pháp hình sự đều đặn công bố các công trình là bài viết trên các tạp chí, sách chuyên khảo. Ví dụ như bài viết: Quan hệ giữa các cơ quan công tố với điều tra và xét xử trong tố tụng hình sự Việt NamSự thể hiện nguyên tắc suy đoán vô tội trong chế định chứng minh và chứng cứ của luật tố tụng hình sự Việt Nam; Thực hiện quyền tư pháp nhằm đảm bảo quyền tiếp cận công lý trong nhà nước pháp quyềncủa Ths Đinh Thế Hưng.

Thành tựu nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và Pháp luật còn thể hiện trong hoạt động hợp tác quốc tế thông qua các Hội thảo khoa học Quốc tế với các đối tác của Viện như Viện KASS CHLB Đức, Trung tâm Nhân quyền Đại học Oslo Na Uy….Cùng với các đối tác này Viện đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo được giới khoa học và dư luận quan tâm, đánh giá cao về chất lượng khoa học như: Hội thảo quốc tế về xét xử công bằng và suy đoán vô tội năm 2012,  Hội thảo quốc tế về tái hòa nhập cộng đồng cho người bị kết án phạt tù năm 2010, Hội thảo quốc tế về luật tố tụng hình sự Việt Nam năm 2013….

Tư pháp hình sự được Viện nhà nước và Pháp luật tiếp cận nghiên cứu hệ thống bao gồm không chỉ pháp luật hình sự, tố tụng hình sự….mà còn mở rộng tới lĩnh vực “ngoại vi” đó là tội phạm học. Có thể nói, Viện Nhà nước Pháp luật là một trong những cơ sở đầu tiên nghiên cứu bài bản có hệ thống về Tội phạm học và coi đây là hướng nghiên cứu quan trọng. Từ những năm 70 của thế kỷ XX, Viện Nhà nước và pháp luật lần đầu tiên ở nước ta đề xuất và triển khai nghiên cứu tội phạm học với tư cách là một kho học độc lập mang tính chất liên ngành tư pháp hình sự- xã hội học. Tại Viện Nhà nước và Pháp luật các vấn đề như tội phạm hóa, phi tội phạm hóa, tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên và nhóm người yếu thế trong xã hội đã được triển khai và khái quát thành lý luận. Kết quả là nhiều công trình nghiên cưua liên quan đến lĩnh vực này đã được công bố. Đó là các công trình: Nghiên cứu phòng ngừa tội của người chưa thành niên ở Việt Nam, của GS.TSKH Đào Trí Úc  NXB. “Nauka”, Matxcowva 1986; Tội phạm học Việt Nam- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, của PGS.TS Nguyễn Mạnh Kháng, Nxb. Công an nhân dân năm 2002; Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam, NXB. Tư pháp 2007 của PGS.TS Phạm Văn Tỉnh….

Là một cơ quan nghiên cứu lý thuyết cơ bản nhưng Viện Nhà nước vfa Pháp luật luôn coi trọng việc kiểm nghiệm các kết quả nghiên cứu bằng thực tiễn. Giáo dục, đào tạo trong đó có giáo dục đào tạo kiến thức mọi cấp độ về tư pháp hình sự luôn được Viện Nhà nước và Pháp luật quan tâm và coi đây là chức năng của một cơ quan nghiên cứu khoa học cơ bản. Trong gần 30 năm qua, kể từ khi được giao nhiệm vụ đào tạo sau đại học đã có hàng trăm nghiên cứu sinh và học viên cao học bảo vệ thành công luận án, luận văn của mình tại Viện Nhà nước và pháp luật rất nhiều công trình trong sô này có giá trị cao về mặt lý luận và tính ứng dụng thực tiến. Bên cạnh việc đào tạo tại Viện, các can bộ của Viện còn cộng tác và đóng góp cho các cơ sở đào tạo lớn về tư pháp hình sự của đất nước như Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí minh, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

Từ những thành tựu về lý luận và thực tiễn của việc nghiên cứu và đào tạo tư pháp hình sự  ở Viện Nhà nước và Pháp luật trong 50 năm qua có thể rút ra một số nhận xét sau đây:

Viện Nhà nước và Pháp luật đã thành công trong việc tổ chức nghiên cứu trong đó có nghiên cứu tư pháp hình sự.  Cho đến này, việc nghiên cứu tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và pháp luật vẫn thu hút được sự quan tâm và cộng tác chặt chẽ của các nhà khoa học, những người làm thực tiễn trong và ngoài nước. Điều này được minh chứng bới sự tham gia, đóng góp của giới khoa học và cán bộ thực tiễn trong các công trình nghiên cứu, các cuộc hội thảo trong nước và quốc tế rất có giá trị. Để đạt được kết quả như vậy cần có sự nỗ lực của các cán bộ nghiên cứu của phòng tư pháp hình sự trước kia phòng pháp luật hình sự hiện nay và đặc biệt là uy tín khoa học, khả năng tổ chức của người đứng đầu cơ quan.

Thành tựu trong nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và pháp luật có được là do Viện xác định đúng hướng nghiên cứu cho tư pháp hình sự. Điều đó thể hiện ở việc nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và phát hiện các các vấn đề mới của lý luận tư pháp hình sự đang đặt ra. Bên cạnh đó là việc nắm bắt và phục vụ kịp thời nhu cầu của xã hội. Ví dụ như xác định các hướng nghiên cầu mới như tội phạm học và phòng ngừa tội phạm, nghiên cứu cải cách tư pháp hình sự, quyền con người trong lĩnh vực tư pháp hình sự….Thành tựu này góp phần phát hiện những vấn đề lớn, bổ sung làm phong phú thêm các khái niệm, các phạm trù của khoa học học tư pháp hình sự. Ngoài ra, nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và pháp luật cũng cung cấp làm phong phú phương pháp nghiên cuus tư pháp hình sự.

Xác định rõ nhiệm vụ là nghiên cứu luôn gắn với thực tiễn và phục thực tiễn nên nghiên cứu tư pháp hình sự đã có đóng góp nhất định cho thực tiễn xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự. Nhiều quan điểm, tư tưởng và các kiến nghị cụ thể về tăng cường dân chủ, pháp chế trong tư pháp hình sự, tranh tụng, đề cao quyền con người, tổ chức đấu tranh phòng ngừa tội phạm trong các công trình nghiên cứu Viện về tư pháp hình sự được sử dụng ở các mức độ khác nhau từ Văn kiện Đại hội đảng toàn quốc đến các quy định cụ thể trong pháp luật. Bài học rút ra từ thành tựu này là nghiên cứu tư pháp hình sự luôn phải phát hiện được vấn đề mới, nắm bắt được đồi hỏi của thực tiễn.

2. Phương hướng nghiên cứu tư pháp hình sự của Viện Nhà nước và Pháp luật trong giai đoạn mới

 Công cuộc xây dựng nhà nước và pháp luật trong giai đoạn hiện nay đang đặt ra cho việc nghiên cứu tư pháp hình sự những nhiệm vụ mới và cũng gợi mở những hướng nghiên cứu mới. Để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của một cơ quan nghiên cứu khao học cơ bản, lĩnh vực nghiên cứu tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và Pháp luật sẽ theo đuổi những lĩnh vực, những hướng nghiên cứu sau đây:

Thứ nhất: Lĩnh vực luật hình sự tập trung nghiên cứu tính chất và đặc điểm các quan hệ xã hội đã, đang tồn tại và phát triển trong xã hội từ đó thấy được nhu cầu cần điều chỉnh bằng pháp luật hình sự; đánh giá hiệu quả xã hội của Bộ luật hình sự trong thực tiễn; nghiên cứu kinh nghiệm phong phú của thế giới thông qua nghiên cứu so sánh luật hình sự

Thứ hai: lĩnh vực luật tố tụng hình sự gắn với yêu cầu của cải cách tư pháp trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam. Cụ thể nghiên cứu hệ thống cơ quan tư pháp hình sự, bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án hình sự

Thứ ba: Tiếp tục nghiên cứu tội phạm học theo hướng nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừ tội phạm, dự báo, và các biện pháp phòng ngừa tội phạm đặc biệt là các tội phạm mới phát sinh trong thời gian gần đây

Tóm lại trong suốt 50 năm qua Nghiên cứu tư pháp hình sự ở Viện Nhà nước và pháp luật đã hoàn thành chức năng nhiệm vụ của mình bằng những đóng góp to lớn cho khao học pháp lý cũng như thực tiễn tư pháp hình sự của đất nước.

 

(Nguồn: Sách "Viện Nhà nước và Pháp luật - 50 năm xây dựng và pháp triển")