Tin tức hoạt động khoa học

Sinh hoạt khoa học Đề tài cơ sở “Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước Việt Nam”

05/10/2016

Ngày 30/9/2016, tại Hội trường Viện Nhà nước và Pháp luật đã diễn ra buổi sinh hoạt khoa học của Đề tài cơ sở “Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước Việt Nam” do ThS. Nguyễn Thu Dung là Chủ nhiệm. Thành viên của Đề tài là ThS. Cao Thị Lê Thương.

ThS. Nguyễn Thu Dung (trái) và ThS. Cao Thị Lê Thương

 

Đề tài gồm 2 chuyên đề:

-        Cơ sở lý luận về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước;

-        Thực trạng pháp sinh và giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước Việt Nam hiện nay.

 

Tranh chấp đầu tư là dạng tranh chấp phát sinh từ hoạt động đầu tư. Hiện nay, các tranh chấp đầu tư đều hướng tới một khoản đầu tư. Theo Hiệp định TPP, khoản đầu tư của nhà đầu tư là bất kỳ một khối tài sản nào mà nhà đầu tư nước ngoài sở hữu hoặc kiểm soát một cách trực tiếp hoặc gián tiếp có tính chất đầu tư. Đặc tính của tính chất đầu tư là sự cam kết của NĐT dành một khoản vốn, có mục đích thu lợi nhuận và gắn liền với những rủi ro kinh tế nhất định.

 

Theo quy định của TPP, khoản đầu tư được coi là căn cứ quan trọng xác định sự hình thành của khoản đầu tư này, là cơ sở xác định quyền khởi kiện của nhà đầu tư nước ngoài khi xảy ra tranh chấp giữa các quốc gia tham gia TPP.

 

Khác với các tranh chấp thương mại, tranh chấp về đầu tư giữa Nhà nước và nhà đầu tư nước ngoài có đặc trưng rất rõ ràng về chủ thể, trong đó nhà đầu tư là chủ thể có quyền khởi kiện còn Nhà nước là chủ thể bị kiện. Do tính chất đặc biệt của dạng tranh chấp này nên Đề tài đã làm rõ địa vị pháp lý và các đặc trưng về chủ thể.

 

Có 3 căn cứ pháp lý phát sinh tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và Nhà nước. Đầu tiên là các hiệp định đầu tư quốc tế (song phương, đa phương, thỏa thuận khu vực, thỏa thuận hợp tác kinh tế). Theo thống kê của Trung tâm Trọng tài Quốc tế (ICSID), có 74% vụ việc tranh chấp phát sinh từ các hiệp định đầu tư. Khi phát sinh tranh chấp, các nhà đầu tư nước ngoài thường áp dụng nguyên tắc chuẩn đối xử tối thiểu để khởi kiện Nhà nước. Hai các căn cứ pháp lý còn lại là dựa trên các hợp đồng đầu tư theo hình thức đối tác công – tư và hệ thống pháp luật của quốc gia cho phép nhà đầu tư kiện Nhà nước.

 

ThS. Nguyễn Thu Dung cho biết, hiện nay các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại nói chung bao gồm: thương lượng; hòa giải; tố tụng tòa án; tố tụng trọng tài. Ngoài 4 phương thức trên, dạng tranh chấp này còn chuyển hóa từ Nhà nước với Nhà nước trong các trường hợp sử dụng các phương thức như bảo hộ ngoại giao hay theo cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia của WTO.

 

Giới thiệu về thủ tục tố tụng trọng tài theo Công ước ICSID, ThS. Nguyễn Thu Dung cho biết, đầu tiên nhà đầu tư cần đăng ký thủ tục trọng tài bằng cách gửi văn bản đến Tổng thư ký ICSID, đây được coi là thủ tục sàng lọc khi ICSID xem xét loại tranh chấp này có thuộc thẩm quyền hay không. Sau đó, ICSID thành lập Hội đồng Trọng tài. Luật áp dụng tại Hội đồng do hai bên thỏa thuận lựa chọn, nếu một trong hai bên không đồng ý thì ICSIS áp dụng pháp luật quốc gia của một bên tranh chấp và các quy tắc quốc tế liên quan. Phán quyết của Hội đồng trọng tài được lựa chọn theo đa số, có giá trị trung thẩm và hiệu lực thi hành ngay.

 

Nhận xét tại buổi sinh hoạt khoa học, PGS.TS. Nguyễn Như Phát và ThS. Ngô Vĩnh Bạch Dương cho rằng đây là một đề tài mới liên quan đến việc khởi kiện giữa Nhà nước và NĐT. Các thành viên nên tìm hiểu cụ thể và đưa ra hướng giải quyết cụ thể trong vụ việc doanh nghiệp Formosa xả thải ảnh hướng đến môi trường.

 

Bình luận về căn cứ pháp lý phát sinh tranh chấp giữa NĐT và Nhà nước ở Việt Nam, TS. Lê Mai Thanh cho rằng, nguy cơ bị các NĐT nước ngoài kiện Nhà nước là rất cao khi các NĐT nước ngoài coi bất kỳ một văn bản nào thể hiện ý chí điều hành thì đều có thể coi là hành vi điều hành chính sách của Chính phủ. Vì thế nguy cơ bị kiện có thể bắt nguồn từ một hành vi hành chính của không chỉ các cơ quan nhà nước mà còn thông qua hành vi của từng cán bộ, công chức.

 

Các tin đã đưa ngày:
Album ảnh
Liên kết Web