Hội nghị hội thảo

Hội thảo “Đưa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống: Hoàn thiện pháp luật về thể chế kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay”

09/10/2016

Ngày 5/10/2016, tại Hội trường tầng 1, 27 Trần Xuân Soạn, Hà Nội, Viện Nhà nước và Pháp luật đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Đưa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào cuộc sống: Hoàn thiện pháp luật về thể chế kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay”.

Hội thảo có sự tham gia của PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Đảng ủy viên Đảng ủy Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Viện trưởng Viện NC Phát triển bền vững vùng; TS. Lê Mai Thanh, Tổng biên tập Tạp chí Nhà nước và Pháp luật cùng toàn thể cán bộ, công chức, viên chức Viện Nhà nước và Pháp luật.

 

Ban chủ trì Hội thảo: TS. Nguyễn Linh Giang, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh,

TS. Phạm Thị Thúy Nga (từ trái sang)

 

Hội thảo do PGS.TS. Nguyễn Đức Minh – Viện trưởng, TS. Phạm Thị Thúy Nga – Phó Viện trưởng và TS. Nguyễn Linh Giang – Trưởng phòng NC về Quyền con người đồng chủ trì.

 

Tham luận đầu tiên do PGS.TS. Nguyễn Đức Minh trình bày có chủ đề “Hoàn thiện pháp luật kinh tế đáp ứng yêu cầu cải cách thể chế của Đại hội lần thứ XII của Đảng”. Nhận định về thực trạng pháp luật kinh tế ở Việt Nam hiện nay, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh cho rằng, đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng về cơ bản đã được thể chế hóa đầy đủ trong chính sách, pháp luật của Nhà nước. Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn nhiều hạn chế. Công tác thể chế hóa và ban hành chính sách, pháp luật cụ thể hóa quan điểm, đường lối của Đảng còn chậm. Chất lượng của hệ thống chính sách và pháp luật kinh tế chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của Nhà nước pháp quyền. Sự hiểu biết và ý thức pháp luật của các doanh nghiệp, nhất là pháp luật về cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, hội nhập quốc tế còn thấp.

 

PGS.TS. Nguyễn Đức Minh tiếp tục chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế này và nhận diện những vấn đề lớn đặt ra trong quá trình hoàn thiện pháp luật kinh tế, từ đó đề xuất các phương hướng hoàn thiện pháp luật kinh tế, đó là:

-  Hoàn thiện pháp luật kinh tế đáp ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm sự đồng bộ giữa thể chế kinh tế và thể chế chính trị, giữa Nhà nước và thị trường;

-  Hoàn thiện pháp luật kinh tế trong mối quan hệ với xây dựng và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa;

-  Yêu cầu đảm bảo tính định hướng xã hội chủ nghĩa của Nhà nước pháp quyền và kinh tế thị trường ở nước ta;

-  Đảm bảo sự đồng bộ giữa hoàn thiện quy định của pháp luật và đưa pháp luật vào cuộc sống, duy trì hiệu lực trên thực tế của pháp luật;

-  Đảm bảo tính toàn diện, đầy đủ; thống nhất và đồng bộ; minh bạch; tương thích với pháp luật quốc tế; khả thi và hiệu quả; hiện đại của pháp luật kinh tế;

-  Nâng cao ý thức pháp luật của doanh nghiệp và người dân;

-  Yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế.

 

Một vấn đề được Báo cáo chính trị Đại hội Đảng lần thứ XII đề cập đến nhiều lần, cả trực tiếp và gián tiếp, là quyền con người. Báo cáo đã đặt ra rất nhiều nhiệm vụ quan trọng mà các nhà nghiên cứu và giáo dục về quyền con người cần phải chú trọng thực hiện. TS. Nguyễn Linh Giang đã nêu ra các vấn đề chính cần nghiên cứu về quyền con người trong thời gian tới. Một trong số đó là an ninh con người, một vấn đề mới lần đầu tiên được nhắc đến trong văn kiện Đại hội Đảng. Đảng khẳng định việc đưa ra các giải pháp kịp thời, hiêu quả đối với vấn đề biến đổi cơ cấu, phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, kiểm soát rủi ro, giải quyết mâu thuẫn xã hội, bảo đảm an toàn xã hội, an ninh con người là một trong những mục tiêu quan trọng. Chính vì vậy, việc nghiên cứu an ninh con người trong mối liên hệ với việc bảo đảm quyền con người là rất cần thiết.

 

 

Theo đó, cần nghiên cứu mối quan hệ giữa quyền con người với an ninh kinh tế (lao động, việc làm, xóa đói, giảm nghèo, phúc lợi xã hội,…), an ninh lương thực (quyền có mức sống thỏa đáng, lương thực đảm bảo chất lượng,…), an ninh y tế (bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe cho người nghèo), an ninh môi trường (quyền được sống trong môi trường trong lành,…), an ninh cá nhân (bảo vệ các cá nhân trước các hành vi bạo lực, tội phạm,…), an ninh cộng đồng (chống phân biệt đối xử, xung đột sắc tộc, tôn giáo,…) và an ninh chính trị (đảm bảo chính trị, đảm bảo con người không bị tra tấn, ngực đãi,…).

 

Ngoài an ninh con người, TS. Nguyễn Linh Giang đã đề cập và phân tích những vấn đề khác, đó là: quyền con người và toàn cầu hóa; quyền con người và hoàn thiện, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của nhân dân; quyền con người và xây dựng, phát triển văn hóa con người; các vấn đề đối ngoại và quyền con người.

 

Bàn về những vấn đề đặt ra trong lĩnh vực pháp luật đất đai, ThS. Nguyễn Thị Bảo Nga cho biết, tại Đại hội lần thứ XII, Đảng đã ghi nhận và khẳng định nhiều chủ trương quan trọng và đề ra một số phương hướng để hoàn thiện pháp luật đất đai trong 5 năm tới: hoàn thiện thể chế định giá đất đai, tài sản hữu hình và tài sản vô hình theo nguyên tắc thị trường; tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách để thị trường bất động sản vận hành thông suốt, phù hợp quy luật cung – cầu; đổi mới công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai; sử dụng đất tiết kiệm, hợp lý, có hiệu quả; bảo vệ diện tích, độ phì nhiều của đất canh tác nông nghiệp.

 

Trên cơ sở những kết quả đạt được và hạn chế trong quá trình triển khai pháp luật đất đai và nhiệm vụ được Nghị quyết Đại hội XII đặt ra, ThS. Nguyễn Thị Bảo Nga, phòng Pháp luật Đất đai, Môi trường, đề xuất một số vấn đề chính, cấp bách cần nghiên cứu: chính sách pháp luật về đất nông nghiệp; cơ chế thu hồi, bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu đất; cơ chế định giá đất; kiểm soát tình trạng đầu cơ đất trên thị trường bất động sản.

 

Đầu cơ đất là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng nóng – lạnh bất thường của thị trường bất động sản. Đầu cơ đất ở Việt Nam có cơ hội phát triển là do sự thiếu minh bạch và khó tiếp cận các thông tin về đất đai. Tình trạng này vượt quá tầm kiểm soát của Nhà nước cũng xuất phát từ nguyên nhan thủ tục hành chính về đất đai quá phiền hà, quy trình mua bán phức tạp, qua nhiều khâu trung gian, tốn thời gian, chi phí giao dịch cao. Mặc dù đầu cơ đất gây nhiều bất ổn cho xã hội nhưng không thể bị ngăn cấm trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường. Vì vậy, vấn đề đặt ra cho chính sách pháp luật đất đai là làm cách để hạn chế đầu cơ đất đai một cách hiệu quả mà không vi phạm các nguyên tắc tự do, bình đẳng, bảo đảm tính riêng tư và bảo đảm chế độ sở hữu toàn dân về đất đai.

 

Ngoài những tham luận trên, Hội thảo còn lắng nghe và thảo luận về các tham luận với các chủ đề: (i) Chủ quyền, quyền chủ quyền trên Biển Đông; (ii) Xây dựng hệ thống chính trị; (iii) Pháp luật lao động và an sinh xã hội; (iv) Dân chủ trong Nhà nước pháp quyền; (v) Phòng ngừa tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; (vi) Chính sách pháp luật tài nguyên và môi trường; (vii) Hoàn thiện thể chế sở hữu; (viii) Hoàn thiện thể chế bảo vệ người tiêu dùng; (ix) Nhận thức về tiếp nhận pháp luật nước ngoài.

 

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện NC Phát triển bền vững vùng

 

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn đánh giá cao ý tưởng của Viện Nhà nước và Pháp luật khi tổ chức Hội thảo này nhằm tìm hiểu, học Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng từ đó xác định hướng nghiên cứu chính để đưa Nghị quyết vào cuộc sống.

 

Về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng, các nhà khoa học cần nghiên cứu rõ vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, liệu “chủ đạo” có phải là dẫn dắt không? Ông chưa thấy vai trò này của kinh tế nhà nước. Việc cụ thể hóa các văn bản pháp luật trong phát triển bền vững của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn yếu và thiếu. Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiều chiến lược, chính sách trong phát triển con người nhưng việc tổ chức thực hiện còn nhiều bất cập, chưa hiệu quả. Ông gợi ý Viện Nhà nước và Pháp luật nên phối hợp với các Viện nghiên cứu khác trong Viện Hàn lâm tổ chức các sinh hoạt khoa học với các chủ đề chuyên sâu hơn.

 

Thảo luận tại Hội thảo, theo ThS. Bùi Đức Hiển, việc quy hoạch chiến lược trong quản lý kinh tế thị trường là một xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, thời hạn quy hoạch trong lĩnh vực kinh tế còn ngắn, thường là 5 đến 10 năm. Như thế xảy ra tư duy nhiệm kỳ. Các nhà quản lý quá chú trọng đến phát triển kinh tế so với các lĩnh vực khác như phát triển bền vững, phát triển con người, bảo vệ môi trường,… Quyền con người cũng là một vấn đề rất quan trọng. Để cụ thể hóa các quy định về quyền con người trong Hiến pháp năm 2013, chúng ta phải đánh giá hiệu quả bảo đảm quyền con người đến đâu. Các quyền con người như tiếp cận thông tin, quyền biểu tình, quyền được sống trong môi trường trong lành, quyền tự do kinh doanh, quyền được hưởng an sinh xã hội được quy định trong các đạo luật phải có cơ chế bảo đảm thực hiện.

 

Phát biểu tổng kết Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh nhận định các tham luận đã đặt ra nhiều vấn đề cần trao đổi, làm rõ. Chẳng hạn như, khái niệm về nền kinh tế thị trường hiện đại, Nhà nước kiến tạo và việc tiếp thu, tiếp nhận của chúng ta trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vừa phù hợp với tính phổ biến của thế giới vừa có những đặc thù riêng.

 

Đại hội Đảng lần thứ XII đã đặt ra nhiều vấn đề mà chúng ta cần phải triển khai nghiên cứu. Với chuyên môn của mình, các nhà khoa học của Viện không chỉ nghiên cứu trong phạm vi nội dung Báo cáo chính trị mà cần nghiên cứu mở rộng hơn, phản ánh những vấn đề mới mà Văn kiện chưa đề cập tới, những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống để cung cấp luận cứ khoa kỳ Đại hội sau.

 

Các tin đã đưa ngày:
Album ảnh
Liên kết Web