Hội nghị hội thảo

Tọa đàm khoa học “Quan niệm quốc tế về pháp quyền và Nhà nước pháp quyền”

04/08/2017

Ngày 26/7/2017, tại Hội trường tầng 1, 27 Trần Xuân Soạn, Hà Nội, Viện Nhà nước và Pháp luật và Đề tài cấp Nhà nước “Thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo: Thực trạng, vấn đề đặt ra và giải pháp” đã tổ chức Tọa đàm khoa học “Quan niệm quốc tế về pháp quyền và Nhà nước pháp quyền”.

Tham gia tọa đàm có GS.TS. Võ Khánh Vinh (Học viện Khoa học xã hội), GS.TS. Đỗ Tiến Sâm (Viện NC Trung Quốc), GS.TS. Phạm Hồng Thái, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội), PGS.TS. Nguyễn Minh Đoan (Đại học Luật Hà Nội), PGS.TS. Trương Hồ Hải (Viện Nhà nước và Pháp luật, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), PGS.TS. Nguyễn Như Phát, PGS.TS. Phạm Hữu Nghị (Viện Nhà nước và Pháp luật) và nhiều nhà khoa học đến từ Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện Nhà nước và Pháp luật.

 

Chủ trì tọa đàm là PGS.TS. Nguyễn Đức Minh (Chủ nhiệm đề tài) và PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương (Thư ký đề tài).

 

PGS.TS. Nguyễn Đức Minh trình bày tham luận

 

PGS.TS. Nguyễn Đức Minh phát biểu khai mạc tọa đàm và trình bày tham luận “Quan niệm trên thế giới về pháp quyền”. Hiện nay, trên thế giới không có một nhận thức chung về pháp quyền và Nhà nước pháp quyền. Ông giới thiệu 4 nhóm quan niệm được coi là đại diện trên thế giới về pháp quyền: (i) Quan niệm pháp quyền gắn với quyền con người; (ii) Quan niệm pháp quyền hình thức gắn với yêu cầu về sự rõ ràng và tính tối cao của pháp luật; (iii) Quan niệm pháp quyền nội dung gắn với chất lượng của pháp luật và các giá trị mà nó theo đuổi; (iv) Quan niệm về pháp quyền thủ tục. Điểm chung trong các quan điểm được nêu ra là nội dung nguyên tắc pháp quyền liên quan đến sự ràng buộc và tuân thủ pháp luật của tất cả các chủ thể trong xã hội, trong đó có Nhà nước; yêu cầu đối với pháp luật và vai trò tòa án trong bảo vệ pháp luật.

 

Tiếp đến, TS. Nguyễn Văn Quân (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã báo cáo về “Sự phổ biến của Nhà nước pháp quyền như một chuẩn mực quốc tế”. GS.TS. Đỗ Tiến Sâm (Viện NC Trung Quốc) với tham luận về “Xây dựng nhà nước pháp trị ở Trung Quốc: Thực trạng và vấn đề”.

 

Tọa đàm đã thảo luận sôi nổi với các ý kiến phát biểu của GS.TS. Võ Khánh Vinh, GS.TS. Phạm Hồng Thái, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung, PGS.TS Nguyễn Minh Đoan, PGS.TS Nguyễn Như Phát, ThS. Ngô Vĩnh Bạch Dương,…

 

GS.TS. Võ Khánh Vinh trao đổi tại tọa đàm

 

Thảo luận về chủ đề của tọa đàm, GS.TS. Võ Khánh Vinh nhận định, pháp quyền là một giá trị nằm trong chuỗi các giá trị khác được thừa nhận trong xã hội, đó là công lý, công bằng, quyền con người, chủ quyền nhân dân và tính chính đáng của quyền lực. Pháp quyền là pháp luật tự nhiên, rộng hơn quyền tự nhiên. Nghiên cứu pháp quyền là nghiên cứu ở tầm triết lý của vấn đề. Pháp quyền cần tiếp cận theo hướng không phải là pháp luật thực định, không phải chỉ là sản phẩm của Nhà nước.

 

Chia sẻ ý kiến của GS.TS. Võ Khánh Vinh về thuật ngữ pháp quyền, GS.TS. Phạm Hồng Thái cho rằng, pháp quyền là cái mà con người cần phải có, nhận thức được, hiểu thế nào là lẽ phải, là công lý. Trong đời sống có nhiều giá trị cao hơn hiến pháp, đó là đạo đức, công bằng, lẽ phải, lòng nhân ái,… mà bản thân con người nhận thức được.

 

Tọa đàm sau đó nghe tham luận của TS. Nguyễn Linh Giang (Viện Nhà nước và Pháp luật) về thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong Nhà nước Cộng hòa Pháp. Hiến pháp năm 1958 là văn bản đánh dấu sự chuyển biến Nhà nước Pháp từ Nhà nước pháp trị sang Nhà nước pháp quyền, thể hiện rõ qua việc xây dựng cơ chế bảo hiến và dân chủ trực tiếp, người dân có quyền bỏ phiếu bầu trực tiếp tổng thống. Đó chính là những quy định mang tính pháp quyền.

 

TS. Nguyễn Linh Giang (ngồi giữa)

 

TS. Nguyễn Linh Giang đã nêu ra một số nội dung của nguyên tắc pháp quyền ở Pháp: (i) Mối quan hệ giữa Nhà nước và pháp luật. Nhà nước là chủ thể tạo ra pháp luật nhưng phải phục tùng các quy định của pháp luật; (ii) Tự do. Nguyên tắc này liên quan đến mối quan hệ giữa cá nhân với Nhà nước. Quyền lực nhà nước không chỉ tìm thấy sự hạn chế của nó trong các quyền căn bản của con người mà còn có trách nhiệm trong việc bảo vệ và bảo đảm các quyền đó; (iii) Dân chủ; (iv) Thẩm phán độc lập; (v) Đảm bảo tính tối thượng của Hiến pháp. Việc kiểm soát tính hợp hiến của các đạo luật được xem là điều kiện tiên quyết của Nhà nước pháp quyền.

 

TS. Nguyễn Minh Tuấn (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã trình bày về nội dung và thực tiễn thực hiện nguyên tắc Rechtsstaat ở CHLB Đức. Sau đó, GS.TS. Võ Khánh Vinh, GS.TS. Phạm Hồng Thái, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung, PGS.TS Nguyễn Minh Đoan, PGS.TS. Trương Hồ Hải và các nhà khoa học trong tọa đàm đã thảo luận sôi nổi về các nội dung của hai báo cáo nói trên.

 

Phát biểu tổng kết tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh đã tổng hợp và chắt lọc những ý kiến, trao đổi của các đại biểu. PGS.TS. Nguyễn Đức Minh cám ơn các báo cáo viên, các nhà khoa học đã nhiệt tình tham gia thảo luận, trao đổi tại tọa đàm. PGS.TS. Nguyễn Đức Minh cho rằng, đây là những ý kiến gợi mở hữu ích để Ban chủ nhiệm và các thành viên của đề tài tham khảo trong nghiên cứu và viết báo cáo.

Các tin đã đưa ngày:
Album ảnh
Liên kết Web