•  
     
  •  
     
  •  
     
LIÊN KẾT WEBSITE

Giới thiệu sách “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – Nền tảng chính trị, pháp lý cho công cuộc đổi mới toàn diện đất nước trong thời kỳ mới”

17/09/2014


Năm xuất bản: 2014

Trong cuốn sách này, cùng với những tác giả khác, Viện Nhà nước và Pháp luật có 2 tác giả với những bài nghiên cứu được đăng, đó là: PGS.TS. Nguyễn Như Phát - “Quyền con người theo Hiến pháp năm 2013” và ThS. Bùi Đức Hiển - “Nội dung cơ bản của Hiến pháp năm 2013 về môi trường và định hướng triểm khai”.

 

Dưới đây là lời giới thiệu cuốn sách của TS. Uông Chu Lưu - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội:

 

Ngày 28/11/2013, với đa số phiếu tuyệt đối, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Hiến pháp năm 2013). Đây là sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, đánh dấu một bước phát triển mới trong lịch sử lập hiến của nước ta.

 

Hiến pháp có hiệu lực từ ngày 01/01/2014. Quốc hội đã có Nghị quyết về việc thi hành Hiến pháp; Ủy ban thường vụ Quốc hội đã có Nghị quyết số 718/NQ-UBTVQH13 ngày 02/01/2014 ban hành kế hoạch tổ chức triển khai thi hành Hiến pháp.

 

Hiến pháp năm 2013 đã kế thừa được các giá trị lịch sử, chính trị, pháp lý to lớn của các bản Hiến pháp  năm 1046, năm 1959, năm 1980 và năm 1992; đã thể chế hóa các quan điểm, phương hướng, nội dung phát triển đã được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) của Đảng ta. Đây là bản Hiến pháp kết kinh được ý Đảng, lòng dân, là nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc cho công cuộc đổi mới toàn diện đất nước trong thời kỳ mới.

 

Thực hiện Nghị quyết về việc thi hành Hiến pháp của Quốc hội, Kế hoạch tổ chức triển khai thi hành Hiến pháp của Ủy ban thường vụ Quốc hội, các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các nhà quản lý, hoạch định chính sách, các nhà khoa học… đã có nhiều bài viết phân tích, bình luận nội dung, ý nghĩa và các giá trị pháp lý của bản Hiến pháp. Cuốn sách “Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam – Nền tảng chính trị, pháp lý cho công cuộc đổi mới toàn diện đất nước trong thời kỳ mới” do Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp – Viện Nghiên cứu Lập pháp xuất bản bước đầu công bố các bài nghiên cứu quan trọng đó.

 

Phần Một của cuốn sách chủ yếu là các bài viết đề cập đến những vấn đề chung của Hiến pháp năm 2013, phân tích và khẳng định những giá trị nền tảng và mục tiêu cơ bản của Nhà nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; khẳng định nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do nhân dân làm chủ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Hiến pháp tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội, bổ sung trách nhiệm của Đảng trước nhân dân, xác định rõ hơn vai trò, trách nhiệm cảu các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là vai trò của Mặt trận Tổ quóc Việt Nam trong việc tăng cường đồng thuận xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, hoạt động đối ngoại nhân dân góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Các quy định của Hiến pháp năm 2013 về chính sách dân tộc, về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, đường lối và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại… cũng được phân tích, làm rõ – đặc biệt là những nội dung mới sửa đổi, bổ sung.

 

Phần Hai tập trung phân tích nội dung Chương II “Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân” của Hiến pháp năm 2013. Các bài viết những điểm mới quan trọng của Hiến pháp năm 2013. Lần đầu tiên xác định rõ và quy định ngay tạo Điều 3 về Nhà nước có trách nhiệm “công nhận, tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân”. Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế thep quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng. Đây là nguyên tắc hiến định rất quan trọng và theo nguyên tắc này thì không chủ thể nào, kể cả các cơ quan nhà nước được tùy tiện cắt, xén, hạn chế các quyền con người, quyền công dân. Các quyền, tự do cơ bản của con người, của công dân và quyền được bảo vệ về mặt tư pháp cần phải được cụ thể hóa nhưng phải bằng luật do Quốc hội ban hành. Đây là những giá trị lịch sử, truyển thống và mang tính thời đại của bản Hiến pháp nước ta.

 

Tổ chức bộ máy nhà nước và các thiết chế hiến định độc lập được đề cập trong Phần Ba. Các bài viết phân tích sâu rộng những bổ sung quan trọng mới của Hiến pháp đối với các theiets chế, theo đó: Quốc hội là cơ quan lập hiến, lập pháp; Chính phủ là cơ quan thực hiện quyền hành pháp; Tòa án nhân dân là cơ quan thực hiện quyền tư pháp. Các thiết chế Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân đều có những điều chỉnh mới, quan trọng, phù hợp với nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

 

Một nội dung được quan tâm trong quá trình sửa đổi, bổ sung Hiến pháp vừa qua là Chính quyền địa phương cũng được các nhà khoa học làm rõ những điểm mới. Việc ghi tên chương là Chính quyền địa phương cùng với những thay đổi cụ thể về vị trí, tính chất, nhiệm vụ của chính quyền địa phương trong từng điều khoản, nhất là trong việc phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương cho thấy Hiến pháp đã nhấn mạnh tính tự quản rất cao của chính quyền địa phương; góp phần khẳng định rõ nét hơn vị trí của chính quyền địa phương trong hệ thống hành chính thống nhất thông suốt của đất nước.

 

Thiết chế Hội đồng bầu cử quốc gia và Kiểm toán nhà nước là hai thiết chế mới do Quốc hội thành lập. việc hiến định thiết chế Hội đồng bầu cử quốc gia nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động tổ chức bầu cử, bảo đảm dân chủ, khách quan hơn; phát triển kiểm toán nhà nước thực sự trở thành công cụ quan trọng và đủ mạnh của Nhà nước thực hiện kiểm tra, kiểm soát việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tài chính, tài sản công trong Nhà nước pháp quyền.

 

Từ sự phân tích, so sánh, bình luận, các tác giả đã có những đề xuất cụ thể cho việc xây dựng, sửa đổi các đạo luật về tổ chức bộ máy nhà nước và các đạo luật khác theo tinh thần và nội dung của Hiến pháp năm 2013. Có thể cuốn sách vẫn còn nững hạn chế và khiếm khuyết nhất định, mong bạn đọc chân thành góp ý.

 

Hy vọng cuốn sách sẽ hữu ích đối với các đại biểu Quốc hội, các nhà nghiên cứu trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; là tài liệu tham khảo có giá trị cho việc tuyên truyền Hiến pháp, biên soạn các giáo trình giảng dạy ở bậc đại học, sau đại học và cho bạn đọc trong và ngoài nước.

 

Sách do Nhà xuất bản Lao động Xã hội ấn hành năm 2014. Trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc!