•  
     
  •  
     
  •  
     
LIÊN KẾT WEBSITE

Hội thảo “Thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo: từ nhận thức lý luận đến hiện thực ở Việt Nam”

26/12/2017
Ngày 25/12/2017, tại Hội trường tầng 1, trụ sở 27 Trần Xuân Soạn, Hà Nội, đã diễn ra Hội thảo của Đề tài cấp Nhà nước “Thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo: Thực trạng, vấn đề đặt ra và giải pháp”, mã số KX04.06/16-20, do PGS.TS. Nguyễn Đức Minh là chủ nhiệm.

Tham gia Hội thảo có GS.TS. Phan Trung Lý (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội), GS.TS. Võ Khánh Vinh (Học viện Khoa học xã hội), GS.TS. Đỗ Tiến Sâm (Viện NC Trung Quốc), PGS.TS. Trần Văn Độ (Tòa án nhân dân tối cao), PGS.TS. Nguyễn Như Phát, PGS.TS. Phạm Hữu Nghị, PGS.TS. Vũ Thư (Viện Nhà nước và Pháp luật) và nhiều nhà khoa học đến từ Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Luật Hà Nội, Học viện Hành chính Quốc gia, Viện NC Châu Âu và Viện Nhà nước và Pháp luật. Thư ký khoa học của đề tài là PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương.

 

 PGS.TS. Nguyễn Đức Minh giới thiệu mục tiêu của hội thảo và trình bày tham luận

 

Mở đầu, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh cho biết, mục tiêu của Hội thảo là tạo diễn đàn để các nhà khoa học trao đổi về các vấn đề lý luận, thực tiễn đang đặt ra cần giải đáp, tìm hiểu những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện nguyên tắc pháp quyền và tiếp nhận những phản ánh, kiến nghị để xây dựng luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp đảm bảo thực hiện nhất quán, đồng bộ nguyên tắc pháp quyền trong xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta.

 

Giới thiệu về lịch sử của thuật ngữ “pháp quyền”, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh dẫn chứng trong bản “Việt Nam yêu cầu ca” năm 1919, Nguyễn Ái Quốc đặt vấn đề phải ban hành Hiến pháp, quản lý Nhà nước bằng luật pháp theo tinh thần “trăm điều phải có thần linh pháp quyền”. Đó chính là pháp quyền mà Người muốn ám chỉ. Thuật ngữ “nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa” xuất hiện lần đầu tiên trong Nghị quyết số 48-NQ/TW năm 2005 của Đảng và một lần nữa được nhắc đến trong Văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng.

 

Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, nguyên tắc pháp quyền là một trong những nguyên tắc chính trị, pháp lý và thuộc nhóm nguyên tắc chính trị, pháp lý chung. Nó được hiểu là tư tưởng pháp lý có giá trị chung, có tính chuẩn mực, chủ đạo, xuyên suốt, bao trùm mà mọi chủ thể pháp luật tồn tại trong xã hội (cá nhân, tổ chức, trong đó có Nhà nước) phải quán triệt, tuân thủ và dựa vào đó, căn cứ vào đó để định hướng hành động hoặc không hành động. Nguyên tắc pháp quyền đòi hỏi mọi chủ thể pháp luật đều bị ràng buộc bởi pháp luật, nhất là Hiến pháp và các đạo luật; là căn cứ, chuẩn mực cao nhất mà các chủ thể phải dựa vào đó để định hướng hành động hoặc không hành động. Pháp quyền không đồng nghĩa với nhà nước pháp quyền, pháp chế, pháp trị và pháp luật. Pháp quyền thể hiện ở nấc thang cao nhất trong sự so sánh với các giá trị nhà nước pháp quyền, pháp chế, pháp trị và pháp luật.

 

Tiếp theo, Hội thảo đã lắng nghe các tham luận: Những vấn đề lý luận về thực hiện nguyên tắc pháp quyền (GS.TS. Võ Khánh Vinh); Tác động của các nhân tố quốc tế đến việc thực hiện nguyên tắc pháp quyền (TS. Đặng Minh Đức và ThS. Chử Thị Nhuần, Viện NC Châu Âu); Tuân thủ nguyên tắc pháp quyền trong tổ chức hoạt động của cơ quan hành pháp (PGS.TS. Vũ Thư); Thực trạng thực hiện nguyên tắc pháp quyền trong quan hệ với nguyên tắc Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo (PGS.TS. Phạm Hữu Nghị).

 

GS.TS. Võ Khánh Vinh trao đổi về khái niệm pháp quyền

 

Bàn về khái niệm pháp quyền, GS.TS. Võ Khánh Vinh cho rằng, Đề tài cần phải tìm hiểu khái niệm này ở tầm triết học. Khi bàn luận về pháp quyền cần phải nghiên cứu pháp luật tự nhiên. Theo ông, có hai cách nhìn nhận: (i) Pháp quyền trong mối tương tác với các giá trị khác trong xã hội; (ii) Pháp quyền trong tự thân.

 

GS.TS. Phan Trung Lý, PGS.TS. Trần Văn Độ, GS.TS. Đỗ Tiến Sâm và các nhà khoa học khác đã thảo luận, đưa ra ý kiến về các vấn đề: nội dung của nguyên tắc pháp quyền; mối quan hệ giữa pháp luật với pháp quyền; thuật ngữ “tinh thần pháp trị” của Trung Quốc; điều kiện thực hiện nguyên tắc pháp quyền;…

 

Sau đó, Hội thảo tiếp tục nghe các tham luận: Thực trạng thực hiện nguyên tắc pháp trị trong xây dựng Nhà nước pháp trị xã hội chủ nghĩa ở Trung Quốc: Lý luận và thực tiễn (GS.TS. Đỗ Tiến Sâm); Giáo dục giá trị pháp quyền ở một số nước trên thế giới (TS. Bùi Tiến Đạt, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội); Tuân thủ nguyên tắc pháp quyền trong xây dựng và ban hành văn bản pháp luật ở Việt Nam hiện nay (TS. Phạm Ngọc Huyền, Học viện Hành chính quốc gia).

Một chủ đề được các nhà khoa học quan tâm bình luận là nhận thức về quyền tư pháp ở Việt Nam. Theo TS. Đinh Thế Hưng, quyền tư pháp là quyền xét xử của Tòa án. Quyền này cần được kiểm soát bằng Hiến pháp và tuân theo tiêu chuẩn xét xử công bằng. Ngoài ra, PGS.TS. Trần Văn Độ khẳng định, công bằng là chưa đủ, mục đích của tư pháp phải là công lý. Tư pháp phải độc lập mới đảm bảo pháp quyền.

 

GS.TS. Đỗ Tiến Sâm

 

Phát biểu kết thúc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh tổng hợp ý kiến của các nhà khoa học. PGS.TS. Nguyễn Đức Minh cám ơn các báo cáo viên, các nhà khoa học đã nhiệt tình tham gia thảo luận, trao đổi tại hội thảo. Ông khẳng định, Ban chủ nhiệm Đề tài sẽ làm rõ thêm khái niệm nguyên tắc pháp quyền và các nội dung của pháp quyền, chủ thể thực hiện nguyên tắc pháp quyền,… và phổ biến, thống nhất để các thành viên của Đề tài bám sát, triển khai các chuyên đề đúng thời hạn.

Các tin cùng chuyên mục: