GS.TSKH. Đào Trí Úc

Chức danh, chức vụ:

- Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật giai đoạn 1988 – 2008;

- Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hội Luật gia Việt Nam (2004 – 2009);

- Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Luật học và Ủy viên Hội đồng Giáo sư Nhà nước các nhiệm kỳ 2004 – 2013 và 2018 – 2023;

- Ủy viên của Hội đồng Lý luận Trung ương các nhiệm kỳ 2001-2005, 2006- 2010;

- Thành viên Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương (2002 – 2011).

 Thành tựu tiêu biểu:

- Chủ trì nhiều đề tài cấp Nhà nước trọng điểm.

- Vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2008.

- Giải thưởng Tinh hoa pháp lý Việt Nam năm 2026, giải Sáng tạo.

 Tác phẩm đại diện:

Trong lĩnh vực lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, GS.TSKH. Đào Trí Úc là tác giả của cuốn sách “Nhà nước và pháp luật của chúng ta trong sự nghiệp đổi mới” xuất bản năm 1997. Trong cuốn này, vấn đề nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật đã được đề cập một cách hệ thống. Tác giả đã bàn sâu về các vấn đề như: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của nhân dân đối với quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước; tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò, trách nhiệm của Nhà nước phục vụ nhân dân; tư tưởng Hồ Chí Minh về phương thức tổ chức và hoạt động của Nhà nước để thực hiện chức trách, vai trò của minh… Những nội dung này đã góp phần quan trọng khởi xướng một hướng nghiên cứu mới trong việc đánh giá các yếu tố truyền thống mà chưa được lưu tâm đúng mực trong các giai đoạn trước đây.

Về đề tài nghiên cứu, một trong những đề tài tiêu biểu trong lĩnh vực lý luận về nhà nước là Đề tài cấp Nhà nước “Xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng” do GS.TSKH. Đào Trí Úc làm chủ nhiệm thực hiện năm 1998 – 2000. Đề tài đã làm rõ nội dung và phương hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta, đề ra các yêu cầu bảo đảm trên con đường đó phải bảo đảm quyền lực nhân dân (dân chủ), bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, tôn trọng và tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, xây dựng cơ chế thực hiện quyền lực nhà nước có sự phân công, phối hợp rõ ràng trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.

Trong lĩnh vực tư pháp hình sự, GS.TSKH. Đào Trí Úc là chủ biên cuốn sách “Tội phạm học, Luật Hình sự và Tố tụng hình sự Việt Nam” xuất bản năm 1994. Với cách tiếp cận tư pháp hình sự như hệ thống gồm không chỉ pháp luật hình sự mà còn các bộ phận quan trọng cấu thành nên nó là Tội phạm học, Luật Tố tụng hình sự, đây thật sự là công trình có hàm lượng khoa học rất cao, có giá trị định hướng, phương pháp luận cho nghiên cứu tư pháp hình sự và tài liệu quan trọng không chỉ cho nghiên cứu, giảng dạy mà còn cho cán bộ làm công tác thực tiễn.

Bên cạnh đó, Đề tài khoa học cấp Nhà nước “Cải cách tư pháp – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do GS.TSKH. Đào Trí Úc làm chủ nhiệm thực hiện trong 3 năm (1989 - 1991) đã làm rõ nội hàm của khái niệm hệ thống tư pháp trong đó có tư pháp hình sự; đánh giá hiệu quả của hoạt động tư pháp nước ta trong thời gian qua và bước đầu đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp. Công trình này được đánh giá cao và được thực tiễn kiểm nghiệm, có giá trị cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng chiến lược cải cách tư pháp ở Việt Nam sau này.

Ngoài ra, GS.TSKH. Đào Trí Úc còn là chủ biên và là tác giả của nhiều chuyên khảo và giáo trình khác, chẳng hạn:

- Tác giả:  Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật, Nxb. Khoa học xã hội, 1993.

- Tác giả: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam,  Nxb. Khoa học xã hội, 2000.

- Chủ biên: Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb. Tư pháp, 2006.

- Chủ biên: Bình luận khoa học Hiến pháp năm 2013, Nxb. Lao động – xã hội, 2014.

- Chủ biên: Các thiết chế hiến định độc lập, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014.

- Tác giả: Giáo trình Nhà nước pháp quyền, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2015.

- Chủ biên: Hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, Nxb. Chính trị quốc gia, 2018.

-