Chức danh, chức vụ:

-  Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật giai đoạn 2008 – 2015.

-  Ủy viên Ban chấp hành Hội Luật gia Việt Nam (2009 - 2015).

-  Thành viên Hội đồng Cạnh tranh Việt Nam (2009 - 2016).

Thành tựu tiêu biểu:

-  Vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2015.

-  Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tòa án” năm 2015.

-  Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” năm 2016.

Tác phẩm tiêu biểu:

PGS.TS. Nguyễn Như Phát là người đi đầu trong nghiên cứu pháp luật cạnh tranh. Ông là chủ biên cuốn sách “Cạnh tranh và xây dựng pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam” xuất bản năm 2001. Cạnh tranh là hiện tượng tất yếu của kinh tế thị trường, gắn với quyền tự do thương mại, tự do khế ước và quyền tự định đoạt của các chủ thể, từ đó đặt ra nhu cầu điều chỉnh bằng pháp luật. Khi xây dựng pháp luật cạnh tranh được đưa vào chương trình lập pháp chính thức của Quốc hội, yêu cầu nghiên cứu vấn đề này một cách sâu sắc và toàn diện càng trở nên cần thiết. Cuốn sách tập hợp các bài viết của PGS.TS. Nguyễn Như Phát và các tác giả khác, là tài liệu tham khảo hữu ích cho bạn đọc quan tâm đến cạnh tranh và pháp luật cạnh tranh.

PGS.TS. Nguyễn Như Phát cũng là một trong những người đầu tiên nghiên cứu về luật so sánh ở Việt Nam. Ông là chủ biên cuốn sách “Tìm hiểu luật so sánh” do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành năm 1993. Cuốn sách được xem như chuyên khảo đầu tiên về lĩnh vực này, có nội dung bao gồm một số thông tin cơ bản nhất về luật so sánh. Chuyên khảo nhằm phục vụ sinh viên các trường luật, các cán bộ giảng dạy, nghiên cứu, thực hành luật và cũng rất bổ ích đối với các nhà lập pháp, các nhà quản lý nhà nước nói chung.

Trong nghiên cứu về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, PGS.TS. Nguyễn Như Phát là chủ biên cuốn sách “Xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả trong Nhà nước pháp quyền Việt Nam”, do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành năm 2014. Tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả là những yêu cầu cơ bản của hệ thống pháp luật trong Nhà nước pháp quyền, nhưng nhận thức về các yêu cầu này ở Việt Nam còn thiếu đầy đủ và thống nhất. Thực tiễn rà soát pháp luật theo các cam kết WTO của Việt Nam cho thấy hệ thống pháp luật vẫn còn những quy định chưa rõ ràng, thiếu nhất quán và được áp dụng khác nhau, đồng thời bộc lộ hạn chế trong cả quá trình xây dựng và tổ chức thi hành. Mặc dù đã có nhiều chương trình, đề tài và công trình khoa học nghiên cứu về Nhà nước pháp quyền và hoàn thiện pháp luật, vẫn thiếu một công trình nghiên cứu toàn diện, có hệ thống dựa trên các tiêu chí nêu trên. Cuốn sách phân tích những giá trị, thuộc tính cơ bản và thực trạng của hệ thống pháp luật trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời làm rõ yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả. Trên cơ sở đó, cuốn sách đề xuất định hướng tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong giai đoạn 2010 – 2020.

Về đề tài nghiên cứu, Đề tài cấp nhà nước “Nghiên cứu cơ sở pháp lý và phương pháp đấu tranh yêu cầu Chính phủ và các công ty hóa chất Hoa Kỳ chịu trách nhiệm về hậu quả chất da cam/dioxin ở Việt Nam” mang mã số KHCN-33.08/11-15, do Viện Nhà nước và Pháp luật chủ trì thực hiện và PGS.TS. Nguyễn Như Phát làm chủ nhiệm. Đề tài đã phân tích các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, luật nhân đạo quốc tế và pháp luật quốc gia để chứng minh trách nhiệm pháp lý của Chính phủ Hoa Kỳ cùng các công ty hóa chất đối với việc sản xuất, cung cấp và rải chất độc hóa học gây hậu quả nặng nề cho con người và môi trường Việt Nam. Từ đó, đề xuất các giải pháp, hình thức và phương pháp pháp lý, ngoại giao, chính trị, cũng như sự tham gia của các tổ chức xã hội và cộng đồng nạn nhân trong việc yêu cầu bồi thường, đòi công lý. Kết quả nghiên cứu từ đề tài được đúc kết thành sách chuyên khảo xuất bản năm 2016, là tài liệu tham khảo quan trọng cho các công trình khoa học, luận văn, luận án cũng như công tác hoạch định chính sách hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân chất độc da cam.

Một trong những đề tài tiêu biểu trong lĩnh vực pháp luật kinh tế là Đề tài cấp Bộ “Hoàn thiện thể chế pháp lý kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế” do PGS.TS. Nguyễn Như Pháp làm chủ nhiệm thực hiện năm 2012 – 2014. Đề tài đã làm rõ khái niệm thể chế, thể chế pháp luật, thể chế pháp luật trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu này đã đóng góp tích cực vào việc nhận dạng các nút thắt thể chế hiện nay và góp phần thống nhất các khái niệm trong công cuộc cải cách thể chế. Theo đó, thể chế pháp luật kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là thể chế pháp luật phục vụ sự vận động, phát triển của nền kinh tế thị trường, trong đó các thiết chế, công cụ và nguyên tắc vận hành được tự giác tạo lập và sử dụng để phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Ngoài ra, PGS.TS. Nguyễn Như Phát còn là tác giả của nhiều chuyên khảo và giáo trình khác, chẳng hạn:

-  Đồng chủ biên: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Chính trị quốc gia, 2002.

-  Đồng chủ biên: Giáo trình Luật kinh tế, Nxb. Công an nhân dân, 2002.

-  Đồng chủ biên: Tài phán hiến pháp và vấn đề xây dựng mô hình tài phán hiến pháp ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Công an nhân dân, 2007.

-  Chủ biên: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về sửa đổi Hiến pháp ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Khoa học xã hội, 2012.

-  Đồng chủ biên: Trách nhiệm và hậu quả chất da cam/dioxin ở Việt Nam: Cơ sở pháp lý và phương pháp đấu tranh, Nxb. Khoa học xã hội, 2016.

-  Đồng chủ biên: Tổng quan tình hình nghiên cứu về pháp luật ở Việt Nam trong hơn 30 năm qua, Nxb. Khoa học xã hội, 2021.