Nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ “Bảo vệ lợi ích công cộng trong các cam kết quốc tế về đầu tư của Việt Nam”
Thứ Sáu, 13/11/2026
Chiều ngày 12/11/2026 tại trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, số 1 Liễu Giai, Ngọc Hà, Hà Nội, đã diễn ra buổi nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ “Bảo vệ lợi ích công cộng trong các cam kết quốc tế về đầu tư của Việt Nam”. Nhiệm vụ được thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2026 do TS. Nguyễn Thu Hương làm chủ nhiệm, Viện Nhà nước và Pháp luật là cơ quan chủ trì. Hội đồng nghiệm thu do PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, làm Chủ tịch Hội đồng.
TS. Nguyễn Thu Hương, Chủ nhiệm nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ, báo cáo kết quả nghiên cứu trước Hội đồng nghiệm thu
Trong bối cảnh Việt
Nam tham gia ngày càng sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTAs) thế hệ mới với các cam kết toàn
diện và tiêu chuẩn cao về đầu tư, yêu cầu
đặt ra là cân bằng giữa nghĩa vụ bảo hộ nhà đầu tư nước
ngoài và quyền ban hành các chính sách công bảo vệ lợi ích công cộng của quốc gia đảm bảo sự phát triển
bền vững. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ tập trung luận giải các
cam kết về bảo vệ lợi ích công cộng trong FTAs thế hệ mới mà Việt Nam là thành
viên và thực tiễn thực hiện cam kết của Việt Nam, qua đó cung cấp luận cứ khoa
học để đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thực hiện hiệu quả pháp luật về bảo
vệ lợi ích công cộng tại Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu
cho thấy, từ góc độ quản trị quốc gia, việc thực thi các cam kết về bảo vệ lợi
ích công cộng theo FTAs thế hệ mới không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc và có tính
ràng buộc về mặt pháp lý đối với các nước thành viên mà còn là nhu cầu tự thân
để bảo đảm sự phát triển bền vững của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, nhu
cầu làm chủ quyền điều chỉnh của Nhà nước Việt Nam. Bởi một trong những quyền
năng quan trọng nhất của mỗi quốc gia là có quyền đưa ra những biện pháp hoặc
chính sách nhằm bảo vệ những lợi ích công cộng.
Toàn cảnh Hội đồng nghiệm thu
Quá trình thực thi
cam kết cũng đặt ra nhiều thách thức đối với Việt Nam. Đó là sự chưa hoàn thiện của hệ thống pháp luật bởi pháp luật Việt
Nam đã ghi nhận nhiều giá trị nền tảng nhưng vẫn còn hạn chế như: chưa có định nghĩa pháp lý thống nhất về lợi ích công cộng;
thiếu hệ tiêu chí xác định lợi ích công cộng; thiếu tiêu chí đánh giá tính
chính đáng của biện pháp; chưa có cơ chế rà soát tính tương thích với cam kết
quốc tế; cơ chế lựa chọn điều khoản qua MFN kết hợp FET, mệnh đề “trường hợp
hãn hữu” còn mơ hồ… Bên cạnh
đó, còn là thách thức về chất lượng thể chế và năng lực thực thi cũng như hạn chế về nguồn nhân lực và năng lực phòng ngừa và phối hợp giải quyết
tranh chấp đầu tư quốc tế.
Trên cơ sở đó, nhiệm vụ đề
xuất phương hướng và các nhóm giải pháp tương
thích với các cam kết quốc về đầu tư của Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích
công cộng. Đó là các nhóm giải
pháp hoàn thiện quy định pháp luật về: (i)
Xác định lợi ích công cộng; (ii) Nguyên tắc, mục đích và phạm vi bảo vệ lợi ích công cộng; (iii) Các biện pháp bảo vệ lợi ích công cộng; (iv) Giải quyết tranh chấp; (v) Tổ chức thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ lợi ích
công cộng. Nhiệm vụ cũng đề xuất lộ trình thực hiện các kiến nghị trên trong
ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu, phát biểu đánh giá, nhận xét về kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ
Sau khi nghe chủ
nhiệm nhiệm vụ trình bày kết quả nghiên cứu, Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao nỗ
lực của nhóm nghiên cứu và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Hội đồng
nghiệm thu đã trao đổi, nhận xét và góp ý về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên
cứu, kết quả nghiên cứu, ghi nhận những giá trị khoa học và giá trị thực tiễn của
đề tài.
Hội đồng nhận định nhiệm vụ
đã cơ bản đáp ứng các mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu đặt ra, có giá trị khoa học
và ý nghĩa thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay. Hội đồng thống nhất nghiệm thu
nhiệm vụ xếp loại khá và đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, tiếp
tục chỉnh sửa, hoàn thiện để chuẩn bị cho xuất bản thành sách.