Đề tài cấp quốc gia về phát huy nguồn nhân lực pháp luật làm việc, khảo sát thực tiễn tại tỉnh Quảng Ninh
Trong hai ngày 26 và 27/3/2026, Đoàn nghiên cứu thuộc Đề tài khoa học xã hội và nhân văn cấp quốc gia mã số KX.03.05/21-30 với chủ đề “Nghiên cứu, phát huy nguồn nhân lực pháp luật phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới” đã tổ chức chương trình làm việc, khảo sát thực tiễn tại tỉnh Quảng Ninh. Đoàn do TS. Nguyễn Linh Giang, Phó Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp luật, Chủ nhiệm đề tài, làm Trưởng đoàn.
Trong khuôn khổ chương trình, Đoàn đã làm việc với nhiều cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực pháp luật trên địa bàn tỉnh, gồm Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, Sở Tư pháp, Thanh tra tỉnh, Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ninh, cùng một số văn phòng công chứng và tổ chức hành nghề thừa phát lại. Các buổi làm việc được tổ chức theo hướng trao đổi trực tiếp, kết hợp khảo sát và phỏng vấn sâu, qua đó ghi nhận nhiều thông tin thực tiễn quan trọng về nguồn nhân lực pháp luật tại địa phương.
TS. Nguyễn Linh Giang (thứ ba từ trái sang của hàng ghế trong) cùng Đoàn nghiên cứu của Đề tài làm việc với Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ninh Tại các buổi làm việc, đại diện các cơ quan, đơn vị đã chia sẻ khá toàn diện về thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức và người hành nghề pháp luật. Nhìn chung, trong những năm gần đây, nguồn nhân lực pháp luật của tỉnh Quảng Ninh đã có bước phát triển rõ rệt cả về số lượng và chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được quan tâm, trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của đội ngũ ngày càng được nâng cao.
Tuy nhiên, từ thực tiễn quản lý và hoạt động nghề nghiệp, nhiều ý kiến cũng cho thấy vẫn còn những khó khăn nhất định. Đáng chú ý là sự chênh lệch về chất lượng nguồn nhân lực giữa các cấp hành chính và khu vực công – tư. Ở cấp tỉnh và khu vực đô thị, đội ngũ nhân lực có điều kiện tiếp cận đào tạo và môi trường làm việc thuận lợi hơn, trong khi ở cấp cơ sở vẫn còn tình trạng kiêm nhiệm, thiếu hụt nhân lực chuyên sâu, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi pháp luật.
Trao đổi tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, các nội dung tập trung vào công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ pháp luật trong hệ thống chính trị địa phương. Thực tế cho thấy nhu cầu nâng cao năng lực thực thi công vụ, kỹ năng áp dụng pháp luật và đạo đức nghề nghiệp ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh yêu cầu quản trị hiện đại và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng cao.
Ở khu vực dịch vụ pháp lý, các hoạt động khảo sát tại Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ninh và các tổ chức hành nghề đã phản ánh rõ nét sự phát triển theo cơ chế thị trường của nguồn nhân lực pháp luật. Đội ngũ luật sư trên địa bàn tỉnh tiếp tục tăng về số lượng, với hơn 150 luật sư và hàng chục người tập sự hành nghề đang hoạt động tại nhiều tổ chức hành nghề khác nhau. Trong thực tiễn, các luật sư đã tham gia giải quyết hàng trăm vụ việc mỗi năm, bao gồm cả hoạt động tranh tụng, tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý miễn phí cho người dân.
Một điểm đáng chú ý được ghi nhận là việc mở lại lớp đào tạo nghề luật sư tại Quảng Ninh sau nhiều năm gián đoạn. Hoạt động này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người học tại địa phương mà còn góp phần xây dựng nguồn nhân lực kế cận cho nghề luật sư. Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng chuyên môn cũng có nhiều đổi mới, trong đó đã bước đầu đưa các nội dung về ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động tập huấn, cho thấy sự thích ứng với xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp luật.
Đoàn nghiên cứu trao đổi với Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ninh
Dù vậy, từ thực tiễn hoạt động, đại diện các đơn vị cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế. Chất lượng đội ngũ luật sư chưa đồng đều; số lượng luật sư chuyên sâu trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư còn hạn chế; năng lực hội nhập quốc tế và kỹ năng xử lý các vụ việc có yếu tố nước ngoài chưa thực sự đáp ứng yêu cầu. Đây cũng là những vấn đề đặt ra đối với phát triển nguồn nhân lực pháp luật trong giai đoạn mới.
Khảo sát tại các cơ quan như Thanh tra tỉnh, các văn phòng công chứng và tổ chức thừa phát lại cho thấy môi trường nghề nghiệp của nguồn nhân lực pháp luật đang có nhiều thay đổi. Ở khu vực công, áp lực công việc lớn, yêu cầu trách nhiệm cao, trong khi điều kiện làm việc và cơ chế đãi ngộ còn có những điểm chưa tương xứng. Trong khi đó, khu vực hành nghề pháp luật vận hành theo cơ chế thị trường, năng động nhưng cũng đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng.
Một nội dung được nhiều đơn vị quan tâm trao đổi là tác động của chuyển đổi số. Thực tế cho thấy nhiều cơ quan, tổ chức đã bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung cấp dịch vụ pháp lý, như sử dụng phần mềm quản lý hồ sơ, triển khai dịch vụ công trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, mức độ thích ứng của đội ngũ nhân lực vẫn chưa đồng đều; kỹ năng số và khả năng khai thác các công cụ công nghệ mới vẫn là thách thức đối với một bộ phận cán bộ, người hành nghề pháp luật.
Thông qua các hoạt động khảo sát, phỏng vấn sâu và trao đổi trực tiếp, Đoàn nghiên cứu đã thu thập được nhiều thông tin thực tiễn phong phú, phản ánh đa chiều về nguồn nhân lực pháp luật tại tỉnh Quảng Ninh. Các nội dung khảo sát tập trung vào thực trạng chất lượng, cơ cấu, phân bố, môi trường nghề nghiệp, các rào cản trong phát triển nguồn nhân lực cũng như mức độ đáp ứng trước yêu cầu chuyển đổi số.
Phát biểu tại các buổi làm việc, TS. Nguyễn Linh Giang đánh giá cao sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của việc khảo sát thực tiễn đối với việc triển khai Đề tài. Những thông tin thu thập được sẽ là cơ sở quan trọng để phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nguồn nhân lực pháp luật trong thời gian tới.
Chuyến làm việc và khảo sát tại tỉnh Quảng Ninh là một trong những hoạt động thực địa quan trọng của Đề tài KX.03.05/21-30, góp phần bổ sung dữ liệu thực tiễn, phản ánh sinh động những vấn đề đặt ra trong phát triển nguồn nhân lực pháp luật ở địa phương. Kết quả khảo sát sẽ tiếp tục được tổng hợp, nghiên cứu, phục vụ việc xây dựng các khuyến nghị chính sách phù hợp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.