1. Bước chuyển chiến lược từ thực tiễn 5 năm triển khai Kết luận số 14-KL/TW

Nhìn lại 5 năm triển khai Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng cùng đội ngũ cán bộ, đảng viên đã có những bước chuyển biến tích cực. Tinh thần đổi mới và dám chịu trách nhiệm bước đầu tạo ra những điểm sáng trong công tác lãnh đạo, quản lý tại một số bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, qua đánh giá thực tiễn cho thấy, việc thể chế hóa chủ trương này thời gian qua vẫn chưa thực sự đồng bộ; nhiều nơi thực hiện còn mang tính hình thức và chưa xây dựng được cơ chế bảo vệ đủ mạnh để cán bộ yên tâm dấn thân.

Thực tế hoạt động công vụ ở nhiều nơi vẫn tồn tại phổ biến căn bệnh e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm và làm việc cầm chừng. Nhiều cán bộ chọn giải pháp an toàn là không làm gì để không phạm sai lầm, mượn cớ quy định pháp luật chưa hoàn thiện hoặc chồng chéo để trì trệ công việc, đặc biệt trong các lĩnh vực có độ rủi ro cao như quản lý đất đai, đầu tư công, tài chính và chuyển đổi số. Đứng trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 24-NQ/TW ra đời nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng này, chuyển từ thái độ "khuyến khích" sang xác lập "mệnh lệnh chính trị bắt buộc" về tính tiên phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên.

2. Nhận diện và kiên quyết xóa bỏ "4 KHÔNG"

Để tinh thần Nghị quyết số 24-NQ/TW đi vào thực chất cuộc sống, bước đột phá đầu tiên đòi hỏi từng cán bộ, đảng viên và cấp ủy các cấp phải kiên quyết loại bỏ bốn rào cản tư tưởng đang làm chậm tiến trình phát triển của bộ máy hành chính công.

Thứ nhất, tuyệt đối không trông chờ, ỷ lại vào tiền lệ hay lối mòn cũ. Trong bối cảnh kỷ nguyên số phát triển với tốc độ vượt bậc, các phương thức quản lý hành chính truyền thống không thể giải quyết triệt để những bài toán kinh tế - xã hội phức tạp mới phát sinh. Cán bộ không thể tiếp tục mượn cớ "chờ hướng dẫn" hay "chưa có văn bản quy định" để thụ động dừng lại, mà phải chủ động nghiên cứu, đề xuất các giải pháp đáp ứng yêu cầu thực tiễn để đưa vào thử nghiệm có kiểm soát.

Thứ hai, kiên quyết không né tránh, đùn đẩy công việc thuộc thẩm quyền. Tình trạng chuyển công văn lòng vòng, xin ý kiến nhiều ngành để "chia sẻ rủi ro" đã và đang gây lãng phí nghiêm trọng nguồn lực và thời gian của Nhân dân, doanh nghiệp. Nghị quyết số 24-NQ/TW bắt buộc cán bộ phải chủ động quyết định các công việc nằm trong thẩm quyền được giao; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo cấp trên kèm theo phương án đề xuất cụ thể chứ không gửi công văn hỏi chung chung.

Thứ ba, không làm việc hình thức, chạy theo số lượng đề án trên giấy. Tinh thần đổi mới, sáng tạo không được đo bằng số lượng sáng kiến phong trào hay các đề án nằm trong ngăn kéo. Một đề xuất đổi mới chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được điểm nghẽn thực tế, giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả công vụ và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Thứ tư, tuyệt đối không lợi dụng danh nghĩa đổi mới để bao che sai phạm, vụ lợi. Nghị quyết số 24-NQ/TW vạch rõ ranh giới phân định giữa tinh thần dấn thân vì cái chung với các hành vi cố ý làm trái, tham nhũng, lãng phí hay lợi ích nhóm. Sự bảo vệ của Đảng và pháp luật chỉ dành cho những cán bộ có động cơ trong sáng, vì lợi ích tập thể và tuân thủ nghiêm túc các quy định kiểm soát rủi ro.

3. Phong cách làm việc "4 KHIẾN"

Song song với việc xóa bỏ tư tưởng thụ động, Nghị quyết số 24-NQ/TW kiến tạo một phong cách làm việc hiện đại, chuyên nghiệp thông qua bốn nguyên tắc hành động mang tính định lượng và đo lường được.

Thứ nhất, khiến công việc thực thi chuẩn hóa theo quy tắc "6 rõ", bao gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Việc phân công và đánh giá công việc theo quy tắc "6 rõ" chuyển mạnh tư duy quản lý từ "theo dõi quy trình" sang "quản trị bằng sản phẩm", bảo đảm mỗi nhiệm vụ khi triển khai đều có địa chỉ chịu trách nhiệm và minh chứng kiểm chứng rõ ràng.

Thứ hai, khiến dữ liệu quản lý luôn "đúng, đủ, sạch, sống". Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong quản lý hành chính không chỉ đơn thuần là tin học hóa tài liệu mà là xây dựng hạ tầng tri thức và dữ liệu số thống nhất. Minh bạch hóa quy trình công vụ trên nền tảng số giúp cơ quan quản lý cảnh báo sớm rủi ro từ xa, phòng ngừa sai phạm và tạo cơ sở khách quan để đánh giá năng lực thực thi của từng cán bộ.

Thứ ba, khiến rủi ro được kiểm soát chủ động qua cơ chế 4 bước: giao quyền, giám sát thực thi, quản trị rủi ro và đánh giá bằng kết quả. Khi đảm nhận những công việc mới hoặc mang tính thử nghiệm đột phá, cán bộ chủ động xây dựng phương án quản trị rủi ro ngay từ khâu đề xuất để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, thiết lập hành lang an toàn pháp lý cho toàn bộ quá trình triển khai.

Thứ tư, khiến sự hài lòng của Nhân dân và doanh nghiệp trở thành thước đo cao nhất. Nghị quyết khẳng định sự thụ hưởng thực tế của xã hội, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp chính là tiêu chuẩn chủ yếu để đánh giá xếp loại, khen thưởng và bố trí công tác đối với cán bộ.

4. Cơ chế bảo vệ pháp lý toàn diện và không gian thử nghiệm có kiểm soát

Một trong những điểm mới cốt lõi mang tính đột phá của Nghị quyết số 24-NQ/TW là việc thiết lập không gian thử nghiệm có kiểm soát đối với các đề xuất đổi mới chưa có quy định pháp luật điều chỉnh hoặc khác với quy định hiện hành. Thử nghiệm được thực hiện theo chu trình chặt chẽ: thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện, nhân rộng và luật hóa. Việc quy định rõ phạm vi, thời hạn và cơ quan giám sát giúp cán bộ yên tâm sáng tạo trong một phạm vi rủi ro đã được tính toán kỹ lưỡng.

Đồng thời, Nghị quyết bảo vệ cán bộ bằng cơ chế loại trừ hoặc miễn, giảm trách nhiệm khi xảy ra rủi ro khách quan, ngoài dự báo. Điều kiện áp dụng là cán bộ phải có động cơ hoàn toàn trong sáng, thực hiện đúng quy trình được phê duyệt và chủ động khắc phục hậu quả khi có dấu hiệu bất cập. Đáng chú ý, trong thời gian cơ quan thẩm quyền xác minh các rủi ro phát sinh, các cấp ủy vẫn triển khai công tác quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển và nâng lương định kỳ, tuyệt đối không làm gián đoạn quá trình phát triển của cán bộ nếu không có dấu hiệu tham nhũng hay vụ lợi.

5. Kết luận

Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế mà còn truyền ngọn lửa dấn thân tới toàn thể đội ngũ cán bộ, đảng viên. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa tạo dựng cơ chế bảo vệ pháp lý đủ rõ, đủ mạnh để bảo vệ người làm việc thật với việc siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm minh những cá nhân trì trệ, đùn đẩy trách nhiệm, Nghị quyết tạo ra động lực tự thân để bộ máy hành chính hoạt động hiệu quả hơn.

Đứng trước những cơ hội và thách thức của kỷ nguyên mới, mỗi cán bộ, đảng viên hãy khắc sâu cẩm nang "4 KHÔNG - 4 KHIẾN", lấy sự tiên phong, gương mẫu làm phương châm sống và làm việc hằng ngày, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững vì sự phồn vinh của Dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết Số 24-NQ/TW về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới

2. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.

ThS. Cao Thị Lê Thương (Viện Nhà nước và Pháp luật)