Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) công bố Báo cáo GII 2026 tại Geneva, Thụy Sĩ, tối 29/9 (giờ Việt Nam). Kết quả này hoàn thành mục tiêu Chính phủ đặt ra trong Nghị quyết 02/NQ-CP năm 2026.

Trong một thập kỷ, thứ hạng của Việt Nam đã cải thiện 16 bậc, từ vị trí 59 năm 2016. Tuy nhiên, quá trình này không diễn ra theo đường thẳng khi thứ hạng từng giảm từ 42 năm 2020 xuống 48 năm 2022, trước khi cải thiện trở lại.

Động lực chính trong năm nay đến từ nhóm Đầu ra đổi mới sáng tạo, tăng hai bậc lên vị trí 35. Nhóm này phản ánh khả năng chuyển hóa nguồn lực thành sản phẩm tri thức, công nghệ và sản phẩm sáng tạo.

Ở chiều ngược lại, nhóm Đầu vào đổi mới sáng tạo giảm từ vị trí 50 xuống 54, cho thấy một số chỉ số vẫn còn hạn chế.

Theo WIPO, Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm quốc gia có kết quả đổi mới sáng tạo cao hơn mức kỳ vọng xét theo trình độ phát triển kinh tế. Việt Nam và Ấn Độ là hai quốc gia duy trì thành tích này trong 16 năm liên tiếp.

Việt Nam cũng vào nhóm 7 nền kinh tế có tốc độ cải thiện GII nhanh nhất trong nhóm thu nhập trung bình kể từ năm 2013.

Tại ASEAN, Việt Nam đứng sau Singapore và Malaysia, đồng thời xếp trên Thái Lan.

Một số chỉ số thành phần tiếp tục là điểm mạnh của Việt Nam. Tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo đều đứng đầu thế giới.

Việt Nam cũng nằm trong nhóm 10 quốc gia dẫn đầu về tỷ trọng nhập khẩu công nghệ cao, số lượt tải ứng dụng điện thoại di động và tốc độ tăng năng suất lao động, lần lượt ở các vị trí 3, 5 và 6.

Những kết quả này góp phần đưa nhóm đầu ra đổi mới sáng tạo lên vị trí cao hơn đáng kể so với nhóm đầu vào.

Ở nhóm đầu vào, WIPO ghi nhận một số chỉ tiêu của Việt Nam còn thấp. Chẳng hạn, chi cho giáo dục và đào tạo đứng thứ 112 trong 139 quốc gia, trong khi tỷ lệ học sinh trên giáo viên ở bậc trung học đứng thứ 106.

Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao còn hạn chế, trong khi khả năng thu hút vốn đầu tư mạo hiểm cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo vẫn gặp khó khăn.

Đây là những vấn đề cần được cải thiện khi Việt Nam đặt mục tiêu vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo vào năm 2030 và hướng tới top 30 vào năm 2045.

Theo định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới gồm hoàn thiện thể chế, tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), nâng chất lượng nhân lực và năng lực nghiên cứu, thu hút nguồn vốn đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo, hình thành các cụm và liên kết đổi mới sáng tạo.