Đến dự tọa đàm có TS. Phạm Quang Linh (Chi ủy viên Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, nguyên là Bí thư Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam), ThS. Nguyễn Trí Công (Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) và động đảo đoàn viên, thanh niên của 03 Chi đoàn tổ chức tọa đàm.

Phát biểu khai mạc, ThS. Nguyễn Trí Công nhấn mạnh, đội ngũ nhà khoa học trẻ cần phát huy vai trò, trách nhiệm trong nghiên cứu, phát hiện và luận giải những vấn đề lý luận, thực tiễn đặt ra trước yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật. Các nghiên cứu cần xuất phát từ đời sống, bám sát thực tiễn xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật, bảo đảm tính khoa học và khả năng ứng dụng. Các đoàn viên, thanh niên cần quan tâm, tìm hiểu những vấn đề mới từ thực tiễn, nâng cao năng lực chuyên môn, đổi mới và tăng cường phương pháp nghiên cứu liên ngành để từ đó đóng góp các luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Chủ trì tọa đàm là ThS. Phạm Hồng Nhật (Bí thư Chi đoàn Viện Nhà nước và Pháp luật). Có 05 tham luận được lựa chọn trình bày tại tọa đàm. Báo cáo đầu tiên là của ThS. Nguyễn Thế Duy Long (Chi đoàn Viện NC Con người, Gia đình và Giới) với chủ đề “Tiếng nói của thanh niên trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật ở Việt Nam”.

Cùng với những biến đổi xã hội nhanh chóng trong thời đại mới, thanh niên đang dần hình thành những quan điểm, nhu cầu và phương thức biểu đạt khác biệt so với các thế hệ trước. Những tiếng nói ấy có thể góp phần phát hiện vấn đề mới, thúc đẩy thay đổi nhận thức xã hội và gợi mở yêu cầu hoàn thiện chính sách, pháp luật. Mặt khác, thanh niên là một nhóm xã hội đa dạng, tồn tại những khác biệt về điều kiện sống, năng lực công nghệ, cơ hội tham gia và cả những mâu thuẫn nội tại. Tham luận phân tích đặc trưng tiếng nói của thanh niên hiện nay, vai trò của nghiên cứu khoa học trong việc chuyển hóa trải nghiệm xã hội thành bằng chứng và kiến nghị, đồng thời đề xuất một số điều kiện nhằm tăng cường sự tham gia thực chất của người trẻ trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực thi pháp luật ở Việt Nam.

Tiếp theo, NCV. Trần Ngọc Bảo (Chi đoàn Viện Nhà nước và Pháp luật) trình bày báo cáo “Đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật – Từ quản lý sang kiến tạo phát triển”. Bài viết phân tích yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật theo hướng từ quản lý sang kiến tạo phát triển, dựa trên Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

 Bài viết đã làm rõ cơ sở lý luận, ba chuyển dịch cốt lõi là kiến tạo, hiệu quả thực tiễn và lấy Nhân dân làm trung tâm, từ đó đánh giá thực trạng với những kết quả tích cực cùng hạn chế về tư duy, khoảng cách quy định - thực thi và nguồn lực. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất bốn nhóm giải pháp về nhận thức, chất lượng văn bản, tổ chức thi hành và phổ biến pháp luật, khẳng định đây là yêu cầu tất yếu để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền và thúc đẩy phát triển đất nước.

Tọa đàm tiếp tục lắng nghe NCV. Lê Văn Hiếu (Chi đoàn Viện Dân tộc học và Tôn giáo học) bàn về việc truyền tải thông điệp về pháp luật đến thế hệ trẻ qua giá trị văn hóa của tín ngưỡng, tôn giáo. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc đổi mới phương thức phổ biến, truyền tải thông điệp pháp luật đến thế hệ trẻ đặt ra yêu cầu gắn kết tri thức pháp lý với những giá trị văn hóa gần gũi trong đời sống xã hội. Trên cơ sở phân tích mối quan hệ giữa pháp luật với niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo, tác giả làm rõ khả năng vận dụng các giá trị này trong truyền tải thông điệp pháp luật; đồng thời xem xét vai trò của mạng xã hội trong mở rộng không gian tiếp nhận, tương tác và lan tỏa thông tin. Qua đó, thế hệ trẻ được nhìn nhận không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà còn là chủ thể diễn giải, sáng tạo, kiểm chứng và kết nối các thông điệp pháp luật với đời sống cộng đồng.

Trao đổi về việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về quyền trẻ em, NCV. Nguyễn Thị Thúy Huyền (Chi đoàn Viện NC Con người, Gia đình và Giới) cho rằng, công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những nguy cơ mới như xâm phạm quyền riêng tư, bắt nạt trực tuyến, lừa đảo và xâm hại trẻ em. Điều này đòi hỏi chính sách, pháp luật cần phải thường xuyên được rà soát, cập nhật và nâng cao hiệu quả thực thi. Theo đó, trí thức trẻ cần chủ động nhận diện những vấn đề bất cập, hạn chế trong thực tiễn liên quan đến bảo vệ quyền trẻ em để từ đó nghiên cứu chính sách, pháp luật có liên quan. Kết quả nghiên cứu cần được chuyển thành những kiến nghị, đề xuất cụ thể, trong đó chú trọng bảo đảm trẻ em được tham gia và bày tỏ ý kiến về các vấn đề liên quan đến mình, phù hợp với độ tuổi và mức độ trưởng thành.

Tham luận cuối do NCV. Đặng Hồng Nga (Chi đoàn Viện Nhà nước và Pháp luật) trình bày về vấn đề mới trong xã hội hiện nay là pháp luật trước thách thức tẩy xanh. Chưa có định nghĩa thống nhất về tẩy xanh và có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm này. Theo cách hiểu của Liên Hợp Quốc, tẩy xanh là truyền thông sai sự thật nhằm tạo niềm tin rằng doanh nghiệp hay chủ thể truyền thông đang bảo vệ môi trường. Một hướng tiếp cận khác nhìn nhận tẩy xanh như khoảng cách giữa giá trị môi trường được tuyên bố và hiệu quả thực tế, khoảng cách này có thể xuất phát từ ý chí cố tình hoặc từ sơ suất.

Tẩy xanh không chỉ là vấn đề đạo đức kinh doanh mà còn là rủi ro đối với niềm tin thị trường, cạnh tranh công bằng và khả năng huy động vốn cho chuyển đổi xanh. Việt Nam chưa có khung pháp luật riêng điều chỉnh vấn đề này nhưng đã có những văn bản quy phạm có liên quan như pháp luật quảng cáo, cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và hệ thống nhãn sinh thái. Tác giả cho rằng, lộ trình hợp lý cho việc hình thành khung pháp luật riêng về tẩy xanh là làm rõ khái niệm và quy tắc nội dung bằng văn bản hướng dẫn, tăng cường công bố trong tài chính xanh, thiết lập phối hợp liên ngành và huy động giám sát xã hội, đồng thời theo dõi kết quả thực thi của EU.

Tại tọa đàm, các nhà khoa học trẻ đã tập trung trao đổi, thảo luận sôi nổi về các vấn đề liên quan đến nội dung của các tham luận như: giải pháp để đưa các quy định về bảo vệ quyền trẻ em áp dụng vào thực tế cuộc sống; những rào cản khiến cho Việt Nam chưa có các quy định pháp luật cụ thể về tẩy xanh; xu hướng đi chùa online của giới trẻ; đơn giản hóa thủ tục quản lý hành chính nhà nước…

Phát biểu kết thúc tọa đàm, thay mặt Ban Tổ chức, ThS. Phạm Hồng Nhật cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ từ Lãnh đạo 03 Viện và Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cùng sự tham gia nhiệt tình, đóng góp nhiều ý kiến thiết thực của các bạn đoàn viên, thanh niên cho tọa đàm. ThS. Nguyễn Thế Duy Long mong muốn, trong thời gian tới, 03 Chi đoàn cũng như các chi đoàn khác trong Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam tiếp tục duy trì phối hợp không chỉ trong các hoạt động phong trào mà còn trong các hoạt động trao đổi, nghiên cứu khoa học.