Mở đầu, Chi bộ đã triển khai sinh hoạt định kỳ với các nội dung công việc:

-     Phổ biến, quán triệt, triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước; các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên ban hành trong tháng 6/2026;

-     Đọc dự thảo Nghị quyết công tác tháng 6/2026 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác tháng 7 năm 2026, Quyết định và kế hoạch kiểm tra các đảng viên trong tháng 7 năm 2026;

-     Biểu quyết lựa chọn các quần chúng ưu tú nộp đơn xin vào Đảng.

Sau đó là buổi sinh hoạt chuyên đề của Chi bộ với nội dung về học tập và làm theo đạo đức, tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh. Người báo cáo là đ/c ThS. Mai Thị Minh Ngọc với tham luận có chủ đề “Dân chủ theo tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về dân chủ trong thời kỳ đổi mới”.

Bài viết khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ là nền tảng lý luận quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Theo Người, dân chủ trước hết là “dân là chủ” và “dân làm chủ”, trong đó mọi quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân. Hồ Chí Minh luôn coi dân là gốc, nhấn mạnh “quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”, đồng thời xác định Nhà nước chỉ là công bộc của nhân dân, có trách nhiệm phục vụ lợi ích của nhân dân. Dân chủ vừa là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước.

Bài viết phân tích quá trình Hồ Chí Minh hiện thực hóa tư tưởng dân chủ ngay từ khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập. Người chủ trương tổ chức Tổng tuyển cử bằng chế độ phổ thông đầu phiếu, ban hành các sắc lệnh về bầu cử, xây dựng Hiến pháp năm 1946 và từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý bảo đảm quyền dân chủ của công dân. Bên cạnh dân chủ đại diện thông qua Quốc hội và các cơ quan nhà nước, Hồ Chí Minh còn rất coi trọng dân chủ trực tiếp, quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp, quyền lập hội, quyền biểu tình và vai trò của các tổ chức quần chúng trong việc giám sát, phản biện và tham gia quản lý nhà nước.

Phần thứ hai của báo cáo trình bày quá trình phát triển nhận thức của Đảng về dân chủ trong thời kỳ đổi mới. Bắt đầu từ Đại hội VI (năm 1986), Đảng xác định lấy dân làm gốc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là một trong những bài học lớn của Cách mạng Việt Nam. Qua các kỳ Đại hội VII, VIII, IX, X, XI, XII, XIII và XIV, quan điểm về dân chủ ngày càng được hoàn thiện, coi dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực, vừa là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, Đảng từng bước hoàn thiện cơ chế thực hiện dân chủ thông qua dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện và đặc biệt chú trọng dân chủ ở cơ sở.

Bài viết cũng nhấn mạnh những kết quả đạt được trong quá trình thể chế hóa quan điểm của Đảng bằng hệ thống pháp luật và các chủ trương về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Các văn bản như Chỉ thị số 30-CT/TW về xây dựng Quy chế dân chủ ở cơ sở và sau này là Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở đã tạo cơ sở pháp lý để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, giám sát hoạt động của các cơ quan công quyền và thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Theo bài viết, thực tiễn gần 40 năm đổi mới cho thấy việc phát huy dân chủ đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, tác giả vận dụng nội dung dân chủ vào hoạt động nghiên cứu khoa học. Theo đó, phát huy dân chủ trong nghiên cứu khoa học chính là tạo môi trường học thuật cởi mở, tôn trọng tự do tư tưởng, tranh luận khoa học khách quan, khuyến khích sáng tạo và phản biện. Hoạt động nghiên cứu cần gắn với yêu cầu thực tiễn của đất nước, lấy phục vụ nhân dân và sự phát triển quốc gia làm mục tiêu, đồng thời đề cao tính độc lập, tự chủ, trung thực và trách nhiệm của đội ngũ trí thức.

Cuối cùng, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy dân chủ trong nghiên cứu khoa học hiện nay, bao gồm: Xây dựng môi trường học thuật bình đẳng, bảo đảm quyền tự do sáng tạo và phản biện khoa học; gắn nghiên cứu với nhu cầu phát triển của đất nước và chuyển đổi số; mở rộng quyền tự chủ cho các nhóm nghiên cứu; hoàn thiện cơ chế đãi ngộ, bảo vệ những nhà khoa học dám đổi mới, sáng tạo; đồng thời chú trọng đào tạo, trọng dụng nhân tài và nâng cao đạo đức, trách nhiệm xã hội của đội ngũ làm công tác nghiên cứu. Qua đó, bài viết khẳng định việc học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và góp phần xây dựng nền khoa học Việt Nam hiện đại, sáng tạo và phục vụ hiệu quả sự phát triển của đất nước.

Bình luận về tham luận của đ/c ThS. Mai Thị Minh Ngọc, đ/c TS. Phan Thanh Hà cho rằng bài viết giúp chúng ta có thêm góc nhìn, hiểu biết thêm về tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân chủ. Liên quan đến công việc của các nhà khoa học trong Viện, TS. Phan Thanh Hà gợi ý hai vấn đề để triển khai nghiên cứu. Thứ nhất là chủ trương, quan điểm trong văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa; thứ hai là tiếp tục nghiên cứu, đào sâu thêm những vấn đề như các hình thức dân chủ, dân chủ cơ sở trong bối cảnh Nhà nước đang đề cao quản trị quốc gia, quản trị địa phương. Với chủ trương “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” thì vấn đề dân chủ được đặt ở đâu, chi phối như thế nào đến quan điểm của Đảng về dân chủ.

Các đồng chí trong Chi bộ cũng gợi mở cho đ/c Mai Thị Minh Ngọc biên tập, hoàn thiện bài viết để có thể gửi đăng qua ba hình thức: Tạp chí chuyên ngành, chuyên mục Trao đổi của website Nguồn mạch Việt hoặc Trang thông tin điện tử của Viện.